# Холдор Вулқоннинг "Қорбурон" номли шеърий китоби.Кирилл имлосида

Усманович Холдербай

Холдор Вулқон

╬збекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси


Қорб╝рон

(Шеърлар ва таржималар)


Холдор Вулқон 1959 йили ╬збекистоннинг Андижон вилоятида туғилган. Тошкент Миллий Университетини тамомлаган. У 1975 йилдан буён бадиий ижод билан шуғилланади. Шу кунгача у рус ва ╝збек тилларида т╝ртта шеърий т╝плам, қатор ҳикоялар, бешта повесть ва иккита роман ёзган. Бундан ташқари, Холдор Вулқон к╝плаб япон шоирларининг шеърларини ╝збек тилига таржима қилган. 1999 йилдан буён ╬збекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. Тақдир тақозоси билан Канадада яшайди. Мукофот ва унвонлари й╝қ.


Китоб онам Муҳтарамхон Жалолиддин қизининг порлоқ ҳотирасига бағишланади. Х.В.


Тонги сукунат


Топталган баҳайбат само гулҳани,

Милтиллайди юлдуз ч╝ғлари ҳамон.

╬з нурига ╝зи хорғин чулғаниб,

Ой сузар оҳиста мағрибга томон.


Ғира шира зулмат, тонг саҳар пайти,

Осуда жимликка тутаман қулоқ.

Буғдойзор томонда қайта ва қайта,

Бедана хотинин қ╝яр қумталоқ.


15/02/2020. Канада, Онтарио.


Шамол хуштак чалар этикд╝з каби


Қушлар жануб тамон учмай нетади,

Телба куз хайдаса, ╝зинг ╝йлагин.

Хазонларга т╝лди боғлар этаги,

Ч╝киртак йиртади шамол к╝йлагин.


Фаррош хазонларни ёқади, т╝плаб,

Соврилиб елларга орзу, армони.

Учар сув ╝рнига ҳавони х╝плаб,

Осмон саҳросида қушлар карвони.


Фақат Ҳаққа аён мақсад, матлаби,

Улар учар иссиқ ╝лкалар томон.

╬йчан ҳуштак чалар этикд╝з каби,

Далаларда дайдиб зериккан шамол.


03/03/2020. Канада, Онтарио.


Маъюс чироқларнинг олмос чамани


Хилватда эриниб хуради итлар,

Чор тараф оқарар ойдинда сутдек.

Қадам товушимдан юлдузлар, титраб,

Соҳил сувларига т╝килди тутдек.


Куйганёр томонда чинқириб, чорлар,

Темир й╝лнинг учқур п╝лат самани.

Зулматли дала -дашт ортида порлар,

Маъюс чироқларнинг олмос чамани.


17/06/2022. Канада, Онтарио.


Китобсевар


Шовуллайди шамол шаштида ╝рмон,

Ёлғиз учиб юрар дайди капалак.

Осмон булутлардан к╝тарар хирмон,

Узоқда қораяр кулба, капалар.


Боғларда бир ╝зи беғам, безарар,

Шамол кезиб юрар, к╝злари с╝қир.

Новдасига қ╝нган капалакни дарахт,

Оппоқ китоб каби авайлаб ╝қир.


08/02/2020. Канада. Онтарио.


Қиш кечаси


Чийиллар б╝ронда дов - дарахт шохи,

Қарайсан дарчангдан зулматларга жим.

Гоҳ олдга интилиб, туртиниб гоҳи,

Қорга беланганча борар аллаким.


Г╝ё гуруч сочар б╝рон дарчага,

Узоқ термуласан й╝лга интизор.

Шаҳар ухлаб ётар, қаттиқ чарчаган,

Фонус то тонгача майдалайди қор.


18/06/2022. Канада, Онтарио.


Ёз оқшоми


Тун. Осуда жимлик, ҳаво мусаффо,

Ой ҳамон ёритар Худонинг мулкин.

Кеча шу қадар жим, сокинки, ҳатто,

Бақалар овозин эшитиш мумкин.


Мопед тириллатиб, ой мудраган пайт,

Кимдир хориб, чарчаб, уйига қайтар.

Бу ҳақда кимсасиз, сокин сукунат,

Қулоғимга секин, шивирлаб айтар.


01/07/2022. Канада, Онтарио.


Ният


Зулматда чирилдоқ чириллаган он,

Одам б╝либ, элнинг корига яраб,

Яғир д╝ппинг кийиб, елкангда кетмон,

Далаларда юрсанг ёлғиз, сув тараб.


Юлдуз инсон к╝зи илғамас жойга,

Найзадай саросар учса овозсиз.

Соатлаб термулсанг порлаган ойга,

Оддий сувчи б╝лсанг, б╝лсанг саводсиз.


Шийпон тамондаги с╝рида ётсанг,

Ғир - ғир эсаверса тунги шабада.

Уйғонсанг т╝рғайлар чулдираётган,

╬з она юртингда, тонги далада.


7-август, 2010 йил.Торонто шаҳри, Канада.


К╝клам чақинлари

(Истеъдодли шоир Жонтемирга)


Боғларга очилган дарчалар роми,

Сукунатга ч╝мган ╝тлоғу дала.

Шивирлар баҳорнинг ёмғирли шоми,

Оҳиста, ҳеч кимга бермасдан ҳалал.


Ёмғирли зулматда узоқ яқинлар,

Хаёлга ботгандай чароғон кунсиз,

Чақнайди олисда ғамгин чақинлар,

Осмон билан ерни пайвандлаб унсиз.


16/03/2020. Канада, Онтарио.


Ипи қ╝лдан чиққан пуфак каби ой


Поёнсиз самолар саҳросида қуёш,

Думалар ёнаётган шувоқ сингари.

Далаларга қ╝нар шом ҳасрати ювош,

Ч╝кар дарёларга ойнинг лангари.


Чирилдоқ гоҳ ж╝шиб, гоҳида т╝хтаб,

Чириллар, тополмай беркингани жой.

Ипи қ╝лдан чиққан пуфакка ╝хшаб,

Осмону фалакка к╝тарилар ой.


25/01/2020. Канада, Онтарио.


Тунги лайлакқор


У стол устида ётган қоғоз марказига

қалам билан нуқта қ╝яркан, деди:

-Бечора, қанчалар ёлғиз у

қоғознинг қор босган далаларида!..

С╝нгра шоша пиша ╝чиргич билан

╝чираркан нуқтани, ╝зига ╝зи:

-Энди қорб╝ронда к╝ринмай кетди -

деди, қайғу билан чуқур х╝рсиниб.

С╝нг дарча ортида б╝ралаб ёғаётган

тунги лайлакқорга термулди узоқ.


05/02/2020.

Кеч соат 5:55.

Канада, Онтарио.


Эл -улусни уйқу элитган маҳал


Узоқларда фарёд к╝тарар пойиз,

Ухлар чироқларга таланган шаҳар.

Ой кезар далалар устида маъюс,

Эл -улусни уйқу элитган маҳал.


Кимсасиз, қоронғу зулмат қаърида,

Акиллайди дайдиб, чарчаган итлар.

Юлдузлар коинот киприкларида,

Омонат к╝з ёши сингари титрар.


04/03/2020.

Кундуз соат 4:51.

Канада, Онтарио.


Т╝зғоқ


К╝ча фонусини аёвсиз талар,

Оппоқ қорчивинлар м╝ри малахдек.

Б╝ронда маст -аласт гармонми чалар,

Қалин қор қоплаган боғда дарахтлар?


Далалар супраси оқариб ётар,

Халойиқ чарчаган, ётибди ухлаб.

Шамол эса, лоқайд, беғам, бехатар,

Томдаги қорларни т╝зғитар пуфлаб.


Дарахтлар бир бирин юрар ахтариб,

Қ╝зғолгандай г╝ё борлиқда махшар.

Хаёли паришон к╝ча фонуслари,

Маҳзун т╝зғиётган т╝зғоққа ╝хшар.


04/03/2020. Канада, Онтарио.


Каккуқуш ини


Бир одам қ╝лида узун таёқ билан,

Каккуқуш инига термулганича узоқ

кутиб турди унинг индан чиқишин.

Ва ниҳоят кулранг каккуқуш индан

бошин чиқарганча: - какку! какку! -дея

╝зини унитиб сайрай бошлади.

Кутиб турган одам қулочкашлаб туриб,

қ╝лидаги таёқ билан бир туртган эди,

каккуқуш гиламга топ этиб тушди.


22/02/2020. Канада. Онтарио.


Шом ҳасрати


Олис океанлар ортида қолган,

Уй эшиги балки, турар очилиб.

Ғамгин ой шуъласи т╝шалган полда,

Китобларим ётар сочилиб.


Юлғун ╝сган баланд жарлар узра жим,

Сас - садосиз аста к╝тарилса ой,

Ёришиб кетади менинг лабларим,

Лаълин лабларинга мухр босган жой.


Пастак кулбаларда чироқ ёқарлар,

Кимсасиз далалар сукутга ч╝мар.

Юм - юм йиғлаб, охир искабтопарлар,

Шом ҳасратин ойдин соҳилга к╝мар.


Порласа ой само кенгликларида,

Висол онларини эсласанг гоҳи,

Тунни зириллатиб, зулмат қаърида,

Узоқ чириллайди севги арвохи.


09/04/2011 Канада.Торонто шаҳри.


Юлдузли осмон


Гулхан ловуллайди, зулматли дала,

Учқунлар чирсиллаб учар ҳавога.

Ёнарқурт сингари товланганча алар,

Осмону фалакка б╝лар равона.


Ёнар ғ╝запоя, шабба, хору хас,

Ёлғизлик, сукунат, ойдин ҳаловат.

Назаримда, г╝ё юлдузларга эмас,

Гулхан учқунига т╝лди самолар.


01/02/2020. Канада, Онтарио.


Август


Одимлаб борарди й╝лда аллаким,

Гоҳо кулар эди, йиғларди гоҳи.

Сояси эргашиб борар эди жим,

Олис увотларда попишак оҳи.


Бугун байрам, яъни, туғилган куни,

Майх╝рлар феълини б╝лмас тузатиб.

Дайди капалаклар галаси уни,

Уйига етгунча қ╝йди кузатиб.


18/06/2022. Кундуз соат 3:47. Канада, Онтарио.


Қорб╝рон


Уловлар ҳам чарчади, тинди,

Оппоқ қорга беланди шаҳар.

К╝миб ташлар борлиқни энди,

Қор тинмаса то тонга қадар.


Ч╝зилганча ╝рнимга шу дам,

Қордек оппоқ ╝йларга ботдим.

Ё уй ёруғ қор шуъласидан,

Ё чироқни ╝чирмай ётдим.


24 октябр, 2014. Канада. Бремтон шаҳри.


Ғозлар галасининг б╝м -б╝ш челаги


Ёмғирдан кейинги мусаффо ҳаво,

Дов - дарахт ╝й сурар, к╝лмакка боқиб.

Дарчалардан й╝лга термулар авом,

Хаёл деган чексиз дарёда оқиб.


Булутлар подаси само даштида,

Б╝садай ч╝лпиллар ариқнинг лаби.

Мажнунтол чайқалар шамол шаштида,

Унсиз йиғлаётган паризод каби.


К╝лмаклар к╝згуси ётар бир ёнда,

Мармардай ялтирар боғлар й╝лаги.

Ғийт - ғийт этар кузги ғамгин осмонда,

Ғозлар галасининг б╝м - б╝ш челаги.


9 июл, 2011 йил. Торонто шаҳри, Канада.


Баҳор оқшоми

(Халқимизнинг энг севимли шоираларидан бири Зебо Мирзаевага)


К╝з ёшдай т╝килар гилос гуллари,

С╝нади уфқларда оташи с╝зон.

Ҳаловат т╝шалган боғда тунлари,

Нафис ой шуъласи, г╝зал гул т╝зон.


Оппоқ гул ёғади мисоли р╝ё,

Ойдинда ёришар овоз етмас жой.

Ярақлаган чинни идишдай г╝ё,

Сокин ховузларга ч╝киб кетар ой.


13 май, 2014 йил. Канада. Бремптон шаҳри.


Гоҳо тушларинга кираманми, айт?


Ловуллаб ёнаркан кузги гулханда,

Гув урар хаёли паришон боғлар.

╬йчан куз лабида қахрабо ханда,

Қағиллар сукунат қ╝йнида зоғлар.


Изғиринда ярим ялонғоч, юпун,

Яланг новдалари қолса ҳам қақшаб,

Оппоқ чойшаб ичра ухламоқ учун,

Боғлар ечинганда аёлга ╝хшаб,


Олис ╝лкалардан келгандай қайтиб,

Дарчангдан т╝лин ой м╝ралаган пайт,

Адашган й╝ловчи сингари дайдиб,

Гоҳо тушларинга кираманми, айт?


13 август, 2011 йил. Торонто шаҳри, Канада.


Ёз кечаси


╬т -╝лан кокилин авайлаб тарар,

Дайди шаббоданинг кемшик тароғи.

Буғдойзор устида беғам, безарар,

Ярақлайди ойнинг ╝ткир ╝роғи.


Ит хурар, сукунат берар акс -садо,

Қ╝л етмас юлдузлар сен каби йироқ.

Тебратар ховлида гулларни сабо,

Хомуш порлар дарё ортида чироқ.


Ой ҳомуш борлиқни нурга белайди,

Чирилдоқ чириллаб, охир чарчаган.

Илоҳий шивирдай кириб келади,

Бақалар овози очиқ дарчадан.


24/06/2022. Канада, Онтарио.


Ой узоқ тинглайди бақалар нутқин


Вақт оқсоқланар, оёқсиз юрар,

Осмон юлдузларга ётар таланиб.

Ойдинда хориган к╝ппакми хурар,

Уйғотиб уйқуга кетган далани.


Шамол ҳам ховлида дайдимай қ╝йган,

Ётибди қайдадир, мисоли тутқун.

Соҳил сувларига термулиб, ╝йчан,

Ой узоқ тинглайди бақалар нутқин.


03/07/2022. Эрта билан соат 8:39. Канада, Онтарио.


Қорли кеча ва ёруғ нийят


Оппоқ қорзарралар учқуни сокин,

Қ╝нса кипригинга, сочинга юзлаб.

Десанг - наҳот, совуқ булутлар ҳоким,

Осмондан юлдузлар тушмоқда музлаб?


Дала қор остида мудраган чоғлар,

Дайдисак эл - улус ётганда ухлаб.

Қалин қорп╝стинга ╝ранса боғлар,

Тугамаса тунга берилган мухлат.


Соямиз туташса, учқунлар тинмай,

Т╝зғиса, чирпираб тушса эланиб.

Узоқ суҳбатлашсак, кетгимиз келмай,

Фонус ёруғида қорга беланиб.


20 октябр, 2014 йил. Канада. Бремптон шаҳри.


Зулматларда учқунлайди қор


Бу хазон, к╝злари ожиз ошиқнинг

Қ╝лидаги ╝қилмаган хат.

Кимсасизлик, сукунат балки,

С╝зсиз қ╝шиғидир соқов ҳофизнинг.


Мен б╝лсам,

Кузги далаларда, тунги зулматда

Ёлғиз увлаётган қора шамолман.


Сен пастак дераза ёнида,

Қировли гулзорда булбулни кутиб,

Музлаб қолган атиргулмисан?


Чирпираб учаётган қор учқунларичи?

Ёруғ ойналарга талпинаётган

Сон - саноқсиз оппоқ парвоналарми?..


Айтгил, нима учун, кимни соғиниб,

Сочлари қувв оқарди қишнинг?


20 август, 2012 йил. Торонто шаҳри, Канада.


Кузги ойналарнинг унсиз к╝з ёши


Ёмғирда олмосдай ялтирайди тош,

Табиат хаёлчан боқади ромдан.

Г╝ё ёғаётган ёмғирмас, к╝з ёш,

К╝зларингдан дувиллаб томган.


╬тасан, хаёлчан, соябон қ╝лда,

Дейман -╝нгимми бу, ва ёки р╝ё?

Дов -дарахт сояси к╝лмакли й╝лда,

Ч╝киб ётар шаффоф к╝згуга г╝ё.


Фироқ тиғи жисму жоним қиймалар,

Мум каби эрийди изларингда қум.

Термулиб сен кетган й╝лга ойналар,

Ёлғиз одам каби йиғлайди юм - юм.


31 июл, 2011 йил. Торонто шаҳри, Канада.


Тунги қ╝нғироқ


Й╝ловчи туртиниб борар к╝чада,

Қорзарралар аро, к╝злаб уйини.

Қайсидир дарчада чироқ ╝чади,

Чирпирайди телба қорлар қуюни.


Қор ҳамон қиялаб ёғади тинмай,

Халойиқ донг қотиб ухлаган пайти.

Зулматлардан менга с╝нги трамвай,

Қ╝нғироқ қилади қайта ва қайта.


24/02/2020. Канада, Онтарио.


Ҳижрон


Изғирин дарчалар ойнасин ялар,

Қор босган й╝лларнинг й╝қдай поёни.

Қорчивинлар к╝ча чироғин талар,

Тегмаса ҳам унинг элга зиёни.


Даричанг ортида ёғар лайлакқор,

Хуштак чалар аёз, қ╝лида чалғи.

Ёстиғинг яккамас, бола чақанг бор,

Лек ҳамон дунёда яшайсан ёлғиз.


Тортганича ою йиллар танобин,

╬таркан шунча ёз, баҳору қишлар,

Сен ҳамон ичасан к╝з ёш шаробин,

Тунлар газакига ёстиғинг тишлаб.


13/02/2020. Канада. Онтарио.


Кеч куз


Нечун қовоғингни уясан, ҳаво?

Нега аччиқ аччиқ йиғлаб, ёмғирлар

к╝чада аёвсиз савалар мени?

К╝лмак ҳам атайлаб акc этдирар

оёғимни осмондан қилиб.

Мен сизларга нима ёмонлик қилдим?

Боғдаги инларини хувиллатиб,

учиб кетган б╝лса жанубга қушлар,

айб мендами?..


02/08/2022. Канада, Онтарио.


Қатъий қарор


Етар дайдиганим, қайтаман уйга,

Кечиргандир мени ҳоким ҳукумат.

Соғинтирди шамол капалак қувган,

Қадрдон далалар, сокин сукунат.


Борлиқни уйғотар тонги шабада,

Ж╝найман ╝рилган буғдойзор томон.

Т╝рғайлар қ╝шиғин тинглаб далада,

Хашак жамғараман, т╝плайман сомон.


Қайлардадир эшак ханграйди узоқ,

Майналар қ╝нади сигир шохига.

Т╝хтаб кенг далада, тутаман қулоқ,

Узоқдан ҳасратли какку оҳига.


Қадрдон с╝қмоқни излаб топаман,

Менга бош ирғайди ╝тлоқда бия.

Ҳайратдан очилган оғзим ёпаман,

Ари-пари кириб кетмасин дея.


Ёлғиз, "Ч╝чқахона"* томонда юрсам,

Дил қушим қутилган каби тузоқдан.

"Зилолмос"* тарафда хайқириб, хурсанд,

Поезд гудок берар менга узоқдан.


19/02/2020. Канада.


"Ч╝чқахона"* - биз ёшликда футбол ╝йнаб катта б╝лган қадимий ч╝чқахона харобалари.


"Зилолмос"* - юк ташувчи поездлар ╝тадиган Куйганёрдаги яшил рангли металл к╝прик.Зеленый мост.


Пичан ╝раётган одам


Т╝рғайлар чийиллаб чалади хуштак,

Қирда ╝т ╝раман, қ╝лимда чалғи.

Кайфиятим аъло, енгилман қушдек,

Дайди шамол санғиб юрибди ёлғиз.


Узоқда қораяр кулба, капалар,

Гуллабди ╝т -╝лан ичида тикан.

Учиб юрган оппоқ ғамгин капалак,

Марҳума онамнинг арвоҳимикан?


12/07/2022.

Кундуз соат 2:47.

Канада, Онтарио.


Йилдирим

(Ҳамқишлоғим, марҳум шоир Олимжон Матмуродов ҳотирасига)


Чақинлар олисда чақмоқтош ёқар,

Дов дарахт лашкари тушган асирга.

Қ╝шоғиз милтиқдан г╝ё ╝қ отар,

Осмонни ларзага солиб, қасирға.


Сел шаррос қуяди, шиддати жиддий,

╬т ╝лан қ╝рқувдан қалтираб, қақшар.

Зулматда ялт этган йилдирим, худди,

Инсоннинг лаҳзали умрига ╝хшар.


16/07/2022. Канада, Онтарио.


Айрилиқ


Ёқмасам, ка - а -а - атта к╝ча - дединг,

к╝чага чиқдим.

К╝ча жим - жит эди, кимсасиз, ойдин.

Мен авваллари билмас эканман,

к╝чанинг бунчалар

катта б╝лишин.


2002 йил , 2 октябр . Ярим тун .

Андижон шаҳри 4 - кичик даха.


Ойдин кеча


Ойдин сукунатда қумлоқни ювган,

Соҳил сувларини келади кечгинг.

Хаёл сурсанг ёлғиз, термулиб сувга,

Сенга ҳалал бермайди ҳеч ким.


Оппоқ сукунатга ╝раниб ухлар,

╬лгудай чарчаган дала, қир -қия.

╬пишгани қ╝рқар севишган жуфтлар,

Биронтаси к╝риб қолмасин дея.


12/07/2022. Канада, Онтарио.


╬рик гуллаган кеча


Оқарар лойпахса деворлар оша,

Ойдинда гуллаган ╝риклар шохи.

Осмонга юлдузлар сепкили тошар,

Зулматлар қаърида чирилдоқ оҳи.


Ойнинг шуъласидан қамашади к╝з,

Олисда қорайиб ётар қир -адир.

Т╝лин ой т╝шайди й╝лакларга б╝з,

Юлдузлар босирқаб, учар қайгадир.


13/03/2020.Канада. Онтарио.


Й╝л


Ҳотирамда ҳануз покиза, равон,

Ёмғирли ╝ша й╝л, иккимиз юрган.

Сеҳрли лаҳзалар ёдимда ҳамон,

Одимладик шундоқ ёнма ён, бирга.


-Иккимиз юрганда негадир, шу й╝л,

Тез тугаб қолади - дединг сен, аста.

Ҳайрлашдик, қ╝лга туташмади қ╝л,

Чиндан к╝ча тугаб қолди бирпасда.


Чироқлар чамани ичра то саҳар,

Кезаман, ╝таркан лаҳзалар ╝қдек.

Одимлайман яёв, далли, дарбадар,

Сенсиз энди й╝лнинг поёни й╝қдек.


18/03/2020. Канада, Онтарио.


Зулмат


Ғамгин милтиллайди узоқларда ч╝ғ,

назаримда, тутунни тутунга улаб,

тамаки чекмоқда кашанда зулмат.

Ичи м╝рининг сингари қорайиб,

╝пкаси ҳам чириб, тамом б╝лгандир...

Нега чекяпти экан? Балки, хотини:

-Сен ҳам одамлардай, чет элга бориб,

ишлаб, пул топиб келсанг, ╝ласанми? -дея,

жанжал к╝тардимикин ярим кечаси?

╬зи хотинининг жағи ёмонда.

Ишқилиб, охири баҳайр б╝лсин.

Худо к╝рсатмасин, хотини шундай

жанжал қилаверса, чидолмай зулмат,

узун арқон билан, аччиқ устида

оғилхонанинг й╝ғон пешхорисига,

осиб нетиб қ╝йса ╝зини шартта

к╝ринг томошани.

"Дылл! Дылл!Дылл!Дылл!" " деб юргувчи

"Урал" русумли кажавали мотоциклини

капа капа қилиб хайдаб, шогирди билан

участкавой лейтенант Шгабуддинов

етиб келса керак, узоқ кутдирмай?..

Яхшиси, бу ердан суришим керак..


.

02/07/2022.

Тунги соат 10:36.

Канада, Онтарио.


Тунги қорб╝рон


Б╝рон увиллайди қорли далада,

Б╝ғзигача қорга ботган ╝т -╝лан.

Аранг жон сақлайди қушлар панада,

Ҳеч ким қор шопирмас шамолдан б╝лак.


Далалар супрадек оқариб ётар,

Фонус жим мунғайиб, қиймалайди қор.

Қор босган й╝лакка то тонга қадар,

Шуъла ёғилади даричангдан ёр.


Қорб╝рон фарёдин тинглайман, ётиб,

Ҳар ҳолда, сандал бор, совқатса қ╝лим.

Илоҳо, зулматда, қорларга ботиб,

Излаб тополмасин кулбамни ╝лим.


01/07/2022. Канада, Онтарио.


Ғ╝дайган дарахтлар ютганми хода?


Узоқда ҳасратли марайди бузоқ,

Л╝киллаб қайтади қишлоққа пода,

Толзорда чумчуқлар жаврайди узоқ,

Дарахтлар қилт этмас, ютгандай хода.


Қайдадир чириллар чирилдоқ тинмай,

Етимдек бир ╝зи кезар дайди ел.

Сутдек ойдин тунда уйқуси келмай,

Дарчалардан ойга термулади эл.


13/07/2022. Канада, Онтарио.


Субҳи содиқ


Халойиқ донг қотиб ухлайди ҳамон,

Қорайган дарчалар чироғи ╝чган.

Дайдиб юрар далли, девона шамол,

Ховлидан ховлига к╝чгани к╝чган.


Юлдузлар т╝килиб ховучларидан,

Осмон ҳам уйқуга кетар ҳойна ҳой.

Чарчаб чирилдоқнинг товушларидан,

Булут к╝рпасига бурканади ой.


Дарёда тишланган олмадек оқиб,

Ой хорғин оҳиста ортга қайтади.

Ховуз к╝згусига хаёлчан боқиб,

Дарахтлар тушини сувга айтади.


07/03/2022. Канада, Онтарио.


Ёмғирли куз


Йиғлаб, савалайди боғларни ёмғир,

чинор япроқлари й╝лда ямоқдек.

Дераза ортида ялонғочланган

намчил новдалари кузги дарахтнинг.

Бу ялонғоч, аччиқ новдалар билан

арзир саваласанг ╝зингни ╝зинг.


20/01/2023. Канада, Онтарио.


Тунги ёмғир

(Таниқли ҳонанда ва бастакор Толибжон

Зокировга.)


Адоқсиз ва б╝м - б╝ш к╝чада г╝ё,

дайдиб юрар, ёмғирда ивиб,

юпун, ярим ялонғоч руҳинг.

Итбалиқдай титрар томчилар

совуқ ойнасида деразаларнинг.

Ёмғирнинг чакида халтасидан

томаётган чаккилар эмас,

чиқиллайди деворда соат.

Ташқарида қарсак чалади ёмғир,

ичкарида эса, танҳо бир ╝зинг.

Пастак даричадан, хорғин ва маъюс

фонус ёруғида жимирлаётган

к╝лмакларга боқасан узоқ.

Шовуллар қулоғинг чиғаноғида

қадимий денгиздай ёмғир шовқини.

Шу маҳал, негадир, кутилмаганда,

йиғлагинг келади унсиз, ╝ксиниб,

лек йиғлай олмайсан,

кимсасиз оролда ёлғиз яшайвериб,

йиғлашни унутган одам сингари.


06/03/2022. Канада, Онтарио.


М╝жиза


Қор тилсиз соқов деб сенга ким айтди?

У с╝злай олади, қ╝шиқ ҳам куйлар,

Қорзарра т╝зони т╝зғиган пайти,

К╝ринмай кетганда далаю уйлар.


Қалин қор қоплаган к╝чада юрсанг,

Бир ╝зинг, салмоқли қадамлар ташлаб.

Соябонинг чертиб, ╝зича хурсанд,

Қор аста шивирлаб, гапира бошлар.


21/02/2020. Канада. Онтарио.


Қахқаха


Боғда санғиб юрар дайди шаббода,

Юлдузлар осилиб турибди аранг.

Ой, мени кечиргил, билмай, мободо,

Тирноқлаган б╝лсам дилдаги яранг.


Сочинг устарада таглаб қирибсан,

М╝йчинакда юлиб, кипригу қошинг.

Осмон саҳросида ёлғиз юрибсан,

Арчилган тухумга ╝хшайди бошинг.


Кезасан, кимнидир тополмай, истаб,

Бақалар соҳилда сафсата сотар.

Тақир бошинг к╝риб, кулгиси қистаб,

Булбуллар ойдинда қахқаха отар.


24/06/2022. Канада, Онтарио.


Ландавур дарахтлар

(Журналист Вадим Шарфга)


Зулматда лайлакқор ёғар б╝ралаб,

Пичирлайди дарча, г╝ё алахлар.

Оппоқ қорлар кафанига ╝раниб,

Менга бундай боқманг, дарахтлар.


Қарайсиз қор босган й╝лга интизор,

Кафандай оқарар қор босган дала.

Кезаман, пойимда хуррак отар қор,

Қорб╝рон уйларнинг ойнасин ялар...


Яланг шохингизда қиров ярақлар,

Чиқмайди кулбангиз томидан тутун.

К╝мир б╝лмаса ҳам, ҳеч й╝қ, дарахтлар,

Наҳот тополмайсиз бир боғлам ╝тин?..


29/02/2020. Канада, Онтарио.


Дуог╝й боғлар


Талпингандай азиз авлиёларга,

тонгда й╝л оламан ёлғиз бир ╝зим,

олмоқ учун, ҳеч ким й╝қламай қ╝йган

хазонли, кимсасиз боғлар дуосин.

Дуо қилар мени маҳзун пичирлаб,

ғариб, кузги ярим ялонғоч боғлар,

╝раниб туманлар увадасига.


21/06/2022.

Эрта билан соат 7:23.

Канада, Отарио.


Қордан ёришади руҳим даласи

(Халқимизнинг севимли шоирларидан бири Одил Икромга)


Оҳиста ╝чириб қора рангни қиш,

Б╝яйди кимсасиз зулматни оққа.

Халойиқ ухлайди беғам, беташвиш,

Қарайман қорлардан оқарган ёққа.


Қорли тун, мисоли ибтидоий ғор,

К╝чада дарбадар шамол хуштаги.

Ҳамон ╝ша ╝ша, ╝згармапти қор,

Ой ёритган дала каби тушдаги.


Учади гоҳ с╝лга, гоҳида ╝нга,

Оппоқ чивинларнинг телба галаси.

Термуламан қорли кимсасиз й╝лга,

Қордан ёришади руҳим даласи.


05/07/2022. Канада, Онтарио.


Т╝лқинлар қ╝йпода сингари чопар


Соҳилда қоялар пойини ялаб,

Мовий т╝лқинларнинг галаси чопар.

Денгиз к╝йлагининг этаги билан,

Оҳиста қумдаги изларинг ёпар.


Шовуллар шамолда денгиз даласи,

Дельфинлар ханжари сувни чавақлар.

Қанотлари ила чағалайлар галаси,

Мовий т╝лқинларни ╝қир, варақлаб.


09/02/2020. Канада. Онтарио.


Ёмғирли шаҳар


Ёмғирдан юз ёшга ёшарди шаҳар,

Автобус қайиқдай юради сузиб.

Й╝ловчиларга сув сачратиб ╝тар,

Ҳаммани кулдириб, ичагин узиб.


Чиқар, олд эшикка ╝зини урар,

Ва орқа тамондан тушади авом.

Автобус одамдай тиржайиб кулар,

С╝нг яна й╝лида этади давом.


09/02/2020.Канада. Онтарио.


Хуштак


Дарчадан қорларга қарайман ҳамон,

Қутб қашқиримас, изғирин увлар.

Қордан қанот ясаб учаркан шамол,

Бургутдай қоручқун ортидан қувлар.


Қоручқунлар учар зулматда ╝қдай,

Ойналарни ч╝қир устига устак.

Олисда чинқирган поездга ╝хшаб,

Ошхонада чойнак чалади хуштак.


08/02/2020. Канада. Онтарио.


Боғлар ярим ялонғоч, юпун


Кузнинг ╝йчан шамоли изғир,

Ҳазин хору хазонлар оҳи.

Шамолларда чалар сибизға,

Дарахтларнинг ялонғоч шохи.


Дала қ╝риқчиси кийинган юпун,

Ёрилади кузги боғлар анори.

Ғамгин ҳаволарда сузади тутун,

Қишга туташади кузнинг давоми.


Шамол эса юрар тимирскаланиб,

Гоҳо ╝т - ╝ланни қайрийди, т╝хтаб.

Худди галадошин бурга, битларин,

Излаётган маймунга ╝хшаб.


07/02/3020. Канада, Онтарио.


Сукунат


Ёлғиз одимлайсан ╝тлоқ томонда,

К╝ринмайди кузги й╝лларда биров.

Сигиринг излайсан кузги туманда,

Қошу кипригинга қ╝нади қиров.


Боғлар сукунатга, хаёлга ботган,

Ёстиқ қилиб ётар жимлик ковушин.

Тинглаш учун аста учиб тушаётган,

Кузги япроқларнинг мунгли товушин.


11/02/2020. Канада, Онтарио.


Қалдирғоч


Кузда кетганингни сезмай қоламиз,

Уммонлар устида учасан ойлаб.

Хазонрез боғларда ╝йга толамиз,

Олис ╝лкалардан қайтишинг пойлаб.


Б╝ронлар ҳам сени т╝солмас й╝лдан,

Саросар учишни йиғиштир, етар.

Уй олиб Маслахат ё Олтинк╝лдан,

Одамдай бир жойда яшасанг нетар?


Ҳар баҳор халлослаб қайтиб келасан,

Қишласангда Миср ва ёки Чинда,

Чуғур чуғур сайраб, завққа т╝ласан,

Лойлар маржонидан қурилган инда.


Лойни ийлармишсан тумшуғинг билан,

Бу қандай гувалак, айт, қандай усул?

К╝лмакларда гоҳо айтганча ╝лан,

Ч╝миласан, вожиб б╝лгандай ғусл.


Бу йил яна излаб яшамоққа жой,

Эшитдим, қалдирғоч, келибсан қайтиб.

Яна ин қурибсан, тумшуғингда лой,

Бизни хашарга ҳам қ╝ймабсан айтиб.


24 май, 2014 йил.

Тунги соат 1:17 дақиқа ╝тди.

Канада. Бремптон шаҳри.


Селдан гувиллайди ╝тлоғу дала

(Хуршид Зиёхоновга)


Шаррос қуяр экан шовқинли жала,

Гулдирак фарёди оламни тутар.

Селдан гувиллаган ╝тлоғу дала,

Шиддатли ёмғирда к╝ринмай кетар.


Лек шадид тало т╝п к╝п ╝тмай яна,

Тақа тақ т╝хтаркан, тиниб қолар сел.

Осуда сукунат қ╝нган к╝чага,

Хаёлчан термулар дарчалардан эл.


Шалоббо боғларда шодумон қушлар,

Чуғур чуғур сайраб, сафсата сотар.

К╝чада осмону фалакдан тушган,

Тубсиз, шаффоф к╝згу ярақлаб ётар.


23/02/2020. Канада, Онтарио.


Ёлғизлик


Гоҳо узоқлашар, гоҳ келар яқин,

Шамол ╝пкасини илганча ч╝пга,

Қилич ялонғочлар зулматда чақин,

Қалдироқ осмонни тутади т╝пга.


Ҳадемай дала - дашт қолар хувиллаб,

Қушлар ҳам й╝л олар жанубга томон.

Дарбадар, эгасиз итдек увиллар,

Яйдоқ далаларда савдои шамол.


Хочпарчин қилинган Исодай юпун,

Қ╝риқчи й╝лларга боқади илхақ.

Койийди ╝зини, олмагани учун,

Қайтишга муҳожир қушлардан тилхат.


Узун енгларини силтаб галага,

Қ╝риқчи рақс тушар, к╝йлаги б╝здан.

Бечора, бир ╝зи бийдек далада,

Ёлғиз яшайвериб ақлдан озган.


15/06/2022. Канада, Онтарио.


Ҳамқишлоқларни эслаб

(Овчи ╬лжабой акага бағишланади)


╬лжа ака, бормисиз саломат, омон,

Юрибсизми ҳамон, дарё ёқалаб?

Ой соҳил сувларин ёритган замон,

Ж╝р б╝либ куйлаган чоғи бақалар?


Қадим "Ч╝чқахона", тераклар толлар,

Қулоқни ёргудек қушлар шовқини.

Кунботар чоғлари мараган моллар,

Жарликлар сояси, дарё т╝лқини.


Д╝стим Эркин билан сигир боқардик,

╬тардик молларни кечувдан ҳайдаб.

Оловга термулиб, гулхан ёқардик,

Дарё соҳилида юрардик дайдиб.


Шошилмай ╝тарди кечувдан моллар,

Шохига қ╝ндириб қушларни гоҳи.

Шовулларди шамол шаштида толлар,

Янграрди соҳилда каккулар оҳи.


Чапаевнинг ери, шийпон, "вахм"лар,

Олимжон Матмурод бетакрор шоир.

Юрарди ширакайф, чизиб расмлар,

Ёзган шеърларига, қолардик қойил.


Дарё соҳилларин ёритганда ой,

Илинар қармоққа сазану лаққа.

╬лжа ака, ризқ учун, осмонга боқиб,

Шукрлар айтасиз жаноби Ҳаққа.


Бир четда, ҳеч кимга халақит бермай,

Яшайсиз камтарин авлиёга ҳос.

Сиз каби инсонлар номига шеърмас,

Беш қисмли Ҳамса, достон ёзса оз.


04/03/2023.Канада, Онтарио штати.


Ван Гог


Қош - кипригинг, сочу соқолинг малла,

К╝зларинг киртайган, юзларинг чувак.

Бинт билан ╝ралган учбурчак калла,

Юпқа лабларингда қимтилган сумак.


Штрихми ё т╝зғир картинангда юнг?

╬қрайиб қарайсан, қовоғинг уйиб.

Ранглар т╝зонида жилваланар мунг,

Уфқларнинг этаги бормоқда куйиб.


У ёқда ╝т ╝лан денгизи бормиш,

Ҳали тушмаганмиш буғдойга ╝роқ.

О телба мусаввир, девона, дарвеш,

Макони ёлғизлик, жандаси фироқ.


Юлдузлар талайди к╝кни беомон,

Олис кулбаларда чироқ ёқарлар.

Умидвор термулар ботаргох тамон,

Шомги далалардан кунгабоқарлар.


7/03/2020. Канада. Онтарио.


Чигирткалар ёприлишини кутиб


Қуёш ғамгин ботар, сокин тонг отар,

Хувиллайди боғлар кун ╝тган сайин.

Самбиттол ҳасратли ╝йларга ботар,

Кокили шовуллаб шамолда майин.


Қушлар фарёдидан ёрилгудек само,

Эл қишни пинхона, орзиқиб кутар.

Оппоқ чигирткалар б╝рони аро,

Ҳадемай дала дашт к╝ринмай кетар.


02/03/2020. Канада, Онтарио.


Кузги сукунат


Кузнинг лабларида қахрабо ханда,

Пичирлаб ненидир айлар қироат.

Эгнида хазондан тикилган жанда,

Мисли пири муршид, соҳибкаромат.


Кезади хазонрез боғларда туман,

Қизиқтирмас уни ҳоким, ҳукумат.

Камтарин донишманд авлиёсимон,

Вазмин хаёл сурар кузги сукунат.


29/02/2020. Канада. Онтарио.


Эҳтиёж устига қурилган дунё


Севги нима? -дея савол берарлар,

Севги чидаб б╝лмас сирли эҳтиёж.

Чидаётган б╝лсанг, демак, севмабсан.

Бу эҳтиёж устига қурилган дунёда эса,

муҳтож б╝лмаган,

тиланчи б╝лмаган бирор кимса й╝қ.

Ҳамма нимагадир, кимгадир муҳтож.

Дунё деб аталган ╝ткинчи, муваққат

ҳижрат ҳужрасида ҳамма муҳожир.

Беш т╝рт с╝м пул топган киши б╝либ,

ғариброқ одамга к╝з қири билан қараб,

тишларини ковлаб, кекирган кимса,

қилган чала пуча ибодати эвазига,

букчайиб, тебраниб, астойдил пичирлаб,

к╝зларида шашқатор к╝зёши билан,

йиғлаб, тиланади Худодан соғлик,

молу мулк, узоқ умр, мансаб, мартаба

мағфирату серсоя Жаннатлардан жой.

Ҳа, эҳтиёж устига қурилган бу дунёда

барча эҳтиёжманд, барча тиланчи.

Дарчадан й╝лларга интизор боққан

етим каби ҳамма меҳрга муҳтож.


01/03/2020. Канада, Онтарио.


Жирафа билан суҳбат


Жирафа, лаллайиб юргунча, буйтиб,

Узун б╝йнинг ч╝зиб, қарачи,

К╝ринарми менинг серқуёш юртим,

Соҳилларга туташ пахта даласи?

К╝кқарға, қалдирғоч ╝йиб, ин қурган,

Илма тешик жарлар, мисоли пишлоқ.

Дайди капалаклар тентираб юрган,

Соя салқин толзор, қадрдон қишлоқ.

Шамол шовуллаган қамишли соҳил,

Узоқда гулханлар ётгандир тутаб?

Тинглаб каккуларнинг ҳасратли оҳин,

Дехқонлар юргандир шолисин ╝таб?

Қалин ёғочгардиш к╝зойнак таққан,

Й╝л қараб, мунғайган пастаккина уй.

К╝зёш каби тошиб, лимиллаб оққан,

Дарё, бамисоли оҳанрабо куй.

К╝кда шоду хуррам, бир бирин қутлаб,

чорлоқлар чийиллаб учарди ҳар тонг.

Қ╝й, сигир подаси юрарди ╝тлаб,


К╝ринмаяптими?


Аттанг...


23/02/2020. Канада. Онтарио.


Учрашув


Ойдин ёз кечаси, мусаффо ҳаво,

К╝кда юлдузларга етишмайди жой.

Сокин сукунатда бесас, бесадо,

Шуълалар т╝шайди далаларга ой.


Тутдек т╝килади юлдузлар сувга,

Соҳил бақа шовла қайнатар гоҳи,

╬т -╝ланни кечки шудринглар ювган,

Зулматларни тешар чирилдоқ оҳи.


Б╝ғиқ акиллайди олисда итлар,

Йиғлайсан, к╝ксимга қ╝йганингча бош.

Лабларинг четида омонат титраб,

Олмосдай порлайди бир томчи к╝з ёш.


06/03/2020. Кундуз соат 1:02. Канада, Онтарио.


Мақомат


Кузнинг лабларида қахрабо ханда,

Пичирлаб ненидир айлар қироат.

Эгнида хазондан тикилган жанда,

Мисли пири муршид, соҳибкаромат.


Кезади хазонрез боғларда туман,

Қизиқтирмас уни ҳоким, ҳукумат.

Камтарин донишманд авлиёсимон,

Вазмин хаёл сурар кузги сукунат.


29/02/2020. Канада. Онтарио.


Ёрилтош

(Актер Фарход Абдуллаевга)


Кулма, савол билан мурожаат этсам,

Й╝л четида ёлғиз с╝ппайган эй тош!

Сенда ҳам борми қалб, борми ҳасрат, ғам,

Чиқарми сенинг ҳам к╝зингдан к╝зёш?


Сен ҳам севганмисан биронтасин, айт?

К╝рганда тош қотиб, пайпаслаб к╝ксинг.

Сокин сукунатда, ой порлаган пайт,

К╝з ёш т╝кканмисан овозсиз, ╝ксиб?


Сенинг бошингни ҳам ёрганми ёғий?

К╝ринмас тош билан, айт менга ростин.

Бошинга оғирроқ иш тушган чоғи,

К╝риб, к╝рмаганга олганми д╝стинг?


Қандай мавжудотсан, нимасан, кимсан?

Кел, бугун ложувард нурларга қорил.

Гапирсангчи ахир, не учун жимсан?

Тош, сен ҳам тош б╝либ бир бора ёрил!


29/07/2019. Канада. Онтарио.


Исириқ тутатар боғларда туман


Менга ╝хшаб ялқов, бекорчимас шамол,

У юпун боғларни солиққа тортар.

Қушлар учиб кетар жанубга томон,

Кундан кунга элнинг ҳайрати ортар.


Исириқ тутатар боғларда туман,

Тийрамох қушларни жанубга қувган.

Тол ховуз б╝йида серраяр ҳамон,

Хаёли паришон, термулар сувга.


Хазонларни қувлаб дайди шаббода,

Эсиб ╝тар экан ёнимдан шошиб,

Битта баргни тутиб олдим ҳавода,

Босиб кетмасин деб ш╝рликни мошин.


21/02/2020. Канада, Онтарио.


Қ╝нар дала - даштнинг сочига қиров


Хориган япроқлар, дақиқа санаб,

Топ - тоза й╝лаклар узра т╝килар.

Шамол ивирситган й╝лакка қараб,

Фаррош х╝мрайганча с╝кинар.


Қ╝зғолади к╝кда қушлар б╝рони,

Осмонга аланглаб қарайди барча.

Чирпираб рақс тушар боғлар хазони,

С╝нг ерга қ╝нади оҳиста, чарчаб.


Хазонлар сарғаяр, мисоли мусхаф,

Қ╝нар т╝зғоқларнинг сочига қиров.

Жануб томон ж╝наб кетади куз ҳам,

Гувиллаган қушлар б╝рони аро.


21/02/2020. Канада. Онтарио.


Қарайсан, челагинг тушиб қ╝лингдан


Қушлар учар иссиқ ╝лкалар томон,

Ҳадемай далалар ҳаловат топар.

Мойланмаган темир дорвозани шамол,

Гоҳ қиялаб очар, гоҳида ёпар.


Ғамгин х╝рсинишдан энди не фойда,

Кузмас, сенга баҳор к╝проқ ёқарди.

Севгининг иккимиз учрашган жойда,

Кузги қоқи╝тдай сочи оқарди.


Осуда туманли тийрамох тонги,

Хазон чирпирайди ╝нгу с╝лингда.

Турналар фарёди т╝ла осмонга,

Қарайсан, челагинг тушиб қ╝лингдан.


19/02/2020. Канада, Онтарио.


Сайр


К╝кдан ой хаёли паришон боқар,

Бақалар зулматда куйлайди ҳамон.

Ойдинда сайр этиш яхшию, фақат,

Ёлғизлик ва яна сенсизлик ёмон.


Ойдин сукунатда дов дарахт мудрар,

Осмон лаъл жавоҳир -юлдузларга бой.

Яна бир оз порла далалар узра,

Мени ёлғиз ташлаб кетиб қолма, ой!


19/02/2020.

Кундуз соат 2:44.

Канада, Онтарио.


Ойдин соҳиллар


Кимдир ёлғиз сузар ёғоч қайиқда,

Бир маромда ╝йчан эшкаклар эшиб.

Юксалади к╝кка, асло хайиқмай,

Ой шуъладан арқонлар эшиб.


Сузаркан к╝загул очилган жойга,

Маст аласт чайқалар соҳилларда сув.

Боқиб дарё узра порлаган ойга,

Ёввойи ҳайратдан анграяди у.


Осмон деб аталган бепоён томда,

Сукут сақлар олис юлдузлар минглаб,

Эшкаклардан аста чакиллаб томган,

Томчиларнинг товушин тинглаб.


18/02/2020. Канада, Онтарио.


Оғзи қулоғида, жилмаяр ҳилол


Дарчаларнинг к╝зи тушмасин оқиб,

Зулмат қамрамасин ╝нгу с╝лимни.

Дов - дарахтлар машъаласин ёқиб,

Куз ёритган маҳал менинг й╝лимни.


Пайпаслайди чироқ шуъласи билан,

Трактор зулматда кузги далани.

Мудраб ётар қишлоқ, мисоли чаман,

Чироқлар чивинига таланиб.


Охиста имлайсан, эшигинг очиб,

Паришон сочларинг ╝йнайди шамол.

Жилмаяр, оғзининг таноби қочиб,

Шудгорланган дала устида ҳилол.


17/02/2020. Канада, Онтарио.


Қадам товушлари


Хонада сукунат ҳукмрон эди.

Фақат чиқилларди деворда соат.

Шу маҳал хонада ╝тирган одам

бирдан қ╝рқиб кетди, эшитиб,

сония ба сония, дақиқа ба дақиқа

тобора яқинлашиб келаётган

соат чиқиллашига ╝хшаб кетгувчи

╝лимининг қадам товушларини.


22/03/2024. Кеч соат 7:34. Канада, Онтарио.


Хиёбон


Ё пирай, сен буни қаердан билдинг?

Ҳа, барги хазонлар чирпираб учар.

Табиат ҳадемай, эрта ё индин,

Б╝лмасайди қишнинг қаҳрига дучор.


Боғда барги хазон учади пастлаб,

Новдадан узилиб тушгани оздай.

Дафтар ҳам қоғоздан қанотин ростлаб,

Учиб кетмасайди жанубга ғоздай.


16/02/2020. Канада. Онтарио.


Ойдин кеча


Ит қувган соқовдек чопади пойиз,

Оғир вагонларни ортидан судраб.

Ой оппоқ нилуфар, осмон эса ховуз,

Хуррак отар ялқов бақалар, мудраб.


Боғлардан ахтарар тунамоққа жой,

Дарбадар шаббода, к╝злари с╝қир.

Дарахт шохларининг соясидан ой,

Й╝лга т╝шаш учун поёндоз т╝қир.


15/02/2020. Канада. Онтарио.


Озодлик


Очиб юбордилар қафас дарчасин,

Осмону фалакка ҳаволанди қуш.

Учди у, унитиб барча - барчасин,

Англолмай к╝ргани ╝нгми ёки туш.


Учар қанотлари кетгудай титилиб,

Парларини шамол авайлаб силар.

Қафас, озод б╝либ, қушдан қутилиб,

Оғзини ланг очганча кулар.


15/02/2020.Канада. Онтарио.


Кечув


╬занидан тошар баҳорги дарё,

Босар ╝тлоқлару дала даштни сув.

Шамол тол кокилин ╝йнар бепарво,

Гоҳо капалакни қувлаб кетар у.


Илондай п╝ст ташлаб, қорп╝стинин ечиб,

Й╝ллар ╝рмалайди, билмам, қаёққа.

Мовий осмонларни ╝тади кечиб,

Дарахтлар, шошилмай ёғоч оёқда.


14/02/2020. Канада. Онтарио.


Осмон саҳросида қушлар карвони


Чалинмади ҳали черковларда жом,

Ҳали янграмади масжидда азон.

Қ╝нмади ╝рмонлар этагига шом,

Пичирлар пойимда дуог╝й хазон.


Дов дарахт жандаси оқар дарёда,

Тобора юксалар булут хирмони.

Йиғлаб видолашар, к╝тарар фарёд,

Осмон саҳросида қушлар карвони.


14/02/2020.

Кундуз соат 12:15.

Канада, Онтарио.


Соғинч


Т╝лқинлар, узоқдан мени к╝риб,

Бир бирини қувлаб, қирғоққа чопар.

Соғинган аёлдай улардан бири,

Сакраб, қучоғимга ╝зини отар...


Олис ҳотиралар, биз учрашган жой,

Чағалайлар оҳи гирдибодимда.

Ипакдай сочларинг висолгохда ой,

Ёритган лахзалар ҳамон ёдимда.


Борсам, танирмикан дарёнинг лаби,

Ой ҳамон боқарми й╝лга интизор?

Учрашганда денгиз т╝лқинлари каби,

Отасанми ╝зингни қучоғимга, ёр?


13/02/2020. Канада. Онтарио.


Совға


Истасангиз, эсдалик учун шу пашша╝лдиргични сизга совға қиламан. Сиз у билан бекорчилик жонга теккан маҳаллар, сокин сукунатли дала ховлингиз ойналарига қ╝нган мудроқ пашшаларни ╝лдиришингиз мумкин - дея мен соҳибжамол аёлга ╝зимнинг яқинда нашрдан чиққан, юпқа дафтарни эслатгувчи пиёзп╝сти китобимни совға қилдим.


13/02/2020.

Кундуз соат 10:10.

Канада, Онтарио.


Поезд


Гоҳида ╝рмалар, гоҳ учар қушдай,

Чинқирар зулматда телбага ╝хшаб.

Узоқ узоқларда чалади хуштак,

Пишқиради хорғин, қайдадир т╝хтаб.


Мана эллик йилки, мисоли ҳайкал,

Қаққайиб турибман, перрон бағри тош.

Ҳамон кетиб борар бир пари пайкар,

Юм -юм йиғлаганча, к╝зда жиққа ёш.


12/02/2020. Канада, Онтарио.


Ой порлаган оқшомлар


Боғларда чирилдоқ чириллаган тун,

Ғамнок б╝заради айвон чироғи.

Парвоналар эса чарх урар беун,

Том устида порлар ойнинг ╝роғи.


Жовдирайди олис юлдузлар к╝зи,

Ой, "гах!" десанг г╝ё қ╝нгудек қ╝лга.

Пахса девор оша, б╝йнини ч╝зиб,

Тераклар д╝стимдай қарайди й╝лга.


12/02/2020. Канада, Онтарио.


Т╝лин ой


Гоҳида, қудуқнинг оғзига ╝хшаш

т╝лин ойга узоқ термулганимча,

қуриб қолган к╝хна қудуқ тубидаги

ёлғиз одам каби сезаман ╝зни.


Г╝ё, занжирини шалдиратганича

танғир тунғир қилиб тушадигандай

юқоридан б╝м -б╝ш қудуқ челаги.


23 -03/2924. Канада, Онтарио.


Сув тиниқ, балиқлар билтанглаб сузар


Дарё т╝лқинлари қумлоқни ялар,

Соҳилларда бошоқ чиқарган шоли.

Шитирлаб, шивирлаб, ёмғир савалар,

Шамолда шовуллар қамишлар ёли.


Ёмғирли соҳилдан келмайди кетгим,

Жимирлайди сувда халқалар минглаб.

Боқаман қармоқнинг п╝кагига жим,

Пичирлаган ёмғир оҳини тинглаб.


Ёмғир савалаган соҳиллар с╝лим,

К╝зларим - баҳорий дарё ╝зани.

Сув олгани келсанг соҳилга, гулим,

К╝зларимга ботир к╝зани.


12/02/2020. Канада. Онтарио.


Қишки чивинларнинг оппоқ галаси


К╝ча фонусларин талайди, т╝зғиб,

Оппоқ чивинларнинг телба галаси.

Қалин қорк╝рпалар остида мизғир,

Зулматда оқарган дехқон даласи.


Муз остида мудраб ётибди анҳор,

Кумуш кишан каби шалдираб.

Майли ҳаялласин, кечиксин баҳор,

К╝кда б╝кирмасин момақалдироқ.


Т╝зғиб учаверсин, т╝хтамай бир зум,

Оппоқ қорзарралар гала ва гала.

Майли баҳоргача уйқуни урсин,

Узоқда кимсасиз қор босган дала.


11/02/2020.Канада. онтарио.


Саҳро


Шолоплайди қирғоқ, денгиз чайқалар,

Офтоб шуъласида товланади т╝р.

Гала гала учган оппоқ чайкалар,

Чийиллайди денгиз шовқинига ж╝р.


Қирғоққа бош уриб, қиқирлаб кулган,

Т╝лқинлар бир бирин қувлаб, қувонар.

Кимсасиз саҳрода шамоллар юлган,

Шувоқ, туяқорин каби думалаб.


10/02/2020. Канада. Онтарио.


Ёз


Капалаклар учар ╝нгу с╝лимда,

Т╝рғайлар сайрайди т╝лиқиб, тошиб,

Буғдойзорда пешвоз чиқар й╝лимга,

Дала қ╝риқчиси, қучоғин очиб.


Ёзги пайкалларда жимирлар сароб,

Бир маромда ╝нтаб, оҳ чекар ғуррак.

Г╝ё узоқларда, жийдазорлар аро,

Жавзо ухлаб ётар, отганча хуррак.


24/01/2020. Канада. Онтарио.


Қорли далалар

(Най созининг қироли Абдулаҳад Абдурашидовга)


Хазонрез шамоллар эсди гувиллаб,

Қушлар учиб кетди гала ва гала.

Кимсасиз ховлидай қолди хувиллаб,

Қор қоплаган яйдоқ кимсасиз дала.


Белигача қорга ботиб, беомон,

Қуриган қамишлар бормоқда қайга?

Балки улар борар соҳилга тамон,

Айлангани шамол шаштида найга?


2017 йил, 16 ноябр. Канада. Онтарио.


Махшар


Бойликдан батамом қутилди дарахт,

Ташлаб оғир тилла хазонлар юкин.

Ва ғамгин кимсасиз й╝лларга қараб,

Хаёлларга ботди, сақлади сукун.


Чорбоғларда дайдиб юраркан шамол,

Қуриган ╝т - ╝лан бошини силар.

Ҳазонга ёнбошлаб, беғам, бемалол,

Майх╝рдай донг қотиб ухлагинг келар.


Аччиқ тутун хиди сузар ҳавода,

Боғларда ╝т -╝лан қовжираб қақшар.

Саҳродай кимсасиз с╝йи самода,

Қушлар қ╝зғалони, фарёди махшар.


04/02/2020. Кундуз соат 11:04. Канада. Онтарио.


Куз ҳасрати


Кузак ╝т - ╝ланни авайлаб, асраб,

Хазонларга дафн этмоқчи чоғи.

Кузги толзорларга ч╝кади ҳасрат,

Қағиллайди боғлар қарғаю зоғи.


Қахрабо баргларин т╝кади чинор,

Хиёбон руҳимдай ҳувиллаб ётар.

Тиржаяр боғларда ёрилган анор,

Дарахтлар уялиб, авратин ёпар.


Пуфлаб ╝чирилган шағам каби улар,

Сирли б╝лсин дея айёми висол.

Хазонлар шамолда чирпираб учар,

Шуълага талпинган парвонамисол.


03/02/2020. Канада, Онтарио.


Ҳайрат


(Раҳмон Қ╝чқорга)


Й╝лларга поёндоз т╝шаётир ой,

Бир ╝зим дайдийман ойдинда яёв.

Юлдузлар бургадек к╝кни ҳойнаҳой,

Ухлагани қ╝ймай, чақар беаёв.


Кимсасиз далалар берар акс - садо,

Дарёлар ортида к╝ппаклар хурса.

Фақат жим кузатар дунёни Худо,

У овозсиз урар, мободо урса.


Дала - дашт ортида чироқларин ёқиб,

Зулматлар уйқуга кетди ҳойнаҳой.

Боғларда очилган гулларга боқиб,

Яна анграйганча тилдан қолди ой.


03/02/2020. Канада, Онтарио.


Юлдузли осмон


Гулхан ловуллайди, зулматли дала,

Учқунлар чирсиллаб, учар ҳавога.

Ёнарқурт cингари товланганча алар,

Осмону фалакка б╝лар равона.


Ёнар ғ╝запоя, шабба, хору хас,

Ёлғизлик, сукунат, ойдин ҳаловат.

Назаримда г╝ё юлдузларга эмас,

Гулхан учқунига т╝лди самолар.


01/02/2020.Канада. Онтарио.


Музлаган дарё


Қишнинг сочи оппоқ оқарган,

Биринчи қор, кимгадир с╝нги.

Одам қорга ╝йчан боқаркан,

Билолмас, бу тушми ё ╝нги.


Музлаб қолган дарёдаги сув,

Оппоқ жимлик, мисоли р╝ё.

Оқчорлоқлар к╝тарар қий - чув,

Эри урган хотиндай г╝ё.


31/01/2020.Канада. Онтарио.


Хайқириқ

(Т╝бо хола ҳотирасига)


Ёзги далаларда кезар дайди ел,

Салқин чорбоғларга ш╝нғийди қушлар.

Сароб жимирлаган пайкал аро эл,

Офтоб қиличининг тиғида ишлар.


Соя салқинларда ётган сигирлар,

Ковшаниб, к╝зларин юмади, мудраб.

Ҳавода муаллақ т╝рғай вижирлар,

Жийдазор томонда ╝нтайди ғуррак.


Ошпаз Т╝бо ҳола тупроқ тепада,

Қийқирганча элни чақирар чойга.

Дайди капалакни қувлар шабада,

Дов - дарахт сояси т╝шалган жойга.


07/02/2020. Канада, Онтарио.


Ойдин сукунат


Ховузга термулар лаллайган дарахт,

Осмон ярақлаган юлдузларга бой.

Оқаришар ойдин кимсасиз дала,

К╝зни қамаштириб порлаётир ой.


Алвон гилослардан боғлар бағри қон,

Олисда бақалар қайнатар шовла.

Донг қотиб ухлайди халойиқ шу он,

Уйғонмас, бостириб келса ҳам ёвлар.


Кимсасиз сукунат, ҳаволар текин.

Аршга етиб борар чирилдоқ оҳи.

М╝ралаб қ╝яди дарчаларга секин,

Осмону фалакнинг малика, мохи.


25/01/2020. Канада, Онтарио.


Ховлидан ховлига к╝чар дайди ел


Бирин кетин хорғин чироғин ёқар,

Хорғин шуълаафшон дарчаларда эл.

Ой коптоги сокин дарёда оқар,

Ховлидан ховлига к╝чар дайди ел.

Бир саёқ шоирни соғинган аёл,

Ётолмай музк╝рпа т╝шалган жойга,

Термулар дарчадан паришонхаёл.

Дала узра ғамгин порлаган ойга.


14/06/2016. Канада. Онтарио.


Тунги лайлакқор


Й╝қдир қорзарралар саноғи, сони,

Қиш зулмат қаърида шопиради қор.

Ёридан айрилган одамдай фонус,

Қор қоплаган й╝лга боқар интизор.


Айвонда ағрайиб ётар ковушлар,

Хорғин деразалар б╝зарар ҳамон.

Кимсасиз боғларда изғиб, ховучлаб,

Дарчаларга гуруч сочади шамол.


Қорли й╝лга боқиб, хаёлинг оғар,

Оқарар осуда дала, қир - қия.

Қор аста шивирлаб, жимгина ёғар,

Эл -улус уйғониб кетмасин дея.


23/01/2020. Канада, Онтарио.


Фаррош


К╝чманчи қушларга тилар баргрезон,

Бехатар сафару сабр ва бардош.

Топ -тоза й╝лакка т╝килар хазон,

Б╝ралаб с╝кади шамолни фаррош.


Осмонни т╝лдириб, гала ва гала,

Шоша пиша учиб кетмоқда қушлар.

Уйқуга кетади ҳадемай дала,

К╝рмоқ учун оппоқ, ҳайрли тушлар.


23/07/2022. Канада, Онтарио.


Б╝са


Қайин шовуллайди, шаббода эсар,

Какку узоқларда оҳ чекар ёлғиз.

Й╝л й╝л майка кийган ╝роқчи эса,

Астойдил ╝т ╝рар, қ╝лида чалғи.


Дарёда ╝рмалар эринчоқ туман,

Шамол ╝т -╝ланни тебратиб ╝тар.

Ёз дайди ва довдир капалак билан,

Чечаклар лабидан авайлаб ╝пар.


22/07/2022. Канада, Онтарио.


Капалак


Кимсасиз осуда жим - жит й╝лакка,

ҳазин шовуллаган кузги қайиннинг

қаҳрабо барглари т╝килар аста.

Эси оғиб қолган, ховлима ховли,

дайдиган хазонрез саёқ шамолнинг.

Сув қуйгандай жим -жит теварак атроф.

Боғда гулдан гулга оҳиста қ╝ниб,

гоҳ кимсасиз й╝лакни пайпаслаб, ╝пиб,

бир оппоқ капалак, етимдай ёлғиз

учиб юрар, кимнидир излаётгандай.

Учиб юрарди у, худди тунлари

мен ёзган шеърларни нотбукингдан

бировга к╝рсатмай ╝қиётган пайтинг,

с╝злардан с╝зларга учиб, қ╝нгувчи

маъюс нигоҳингдай, севгилим.


10/07/2022. Канада, Онтарио.


Қор


Й╝ловчи изларин ёпиб борар қор,

Изғирин боғларда сибизға чалар.

Чироқлар олисдан боқар интизор,

Қорли тундрага ╝хшайди дала.


Осмон ухлар эди дарахт учида,

Ёстиғини йиртиб, отдими, нетди?

Чирпираб т╝зғиган парқу ичида,

Дов -дарахт, далалар к╝ринмай кетди.


28 октябр, 2014 йил. Канада. Бремптон шаҳри.


Ғоя

(Онам Муҳтарамхон Мирзажалол қизи ҳотирасига)


Онажон, бу кечиккан гулларни энди ,

қаерга қ╝яман, ╝зинг айт, ахир,

қабринг океанлар ортида б╝лса...

Шундай дея ╝йлаб, кутилмаганда

ажойиб бир ғоя миямга келди.

С╝нг, сенга аталган ╝ша гулларни

охиста, авайлаб оқизоқ қилдим

осмонлар акс этган азим дарёга.

Сенга етиб борар дея ╝йладим

кечиккан ва сенга аталган гуллар.

Ахир, сен, мана неча йилларки

╝ша дарё сувида акс этган мангу,

бепоён осмонда яшайсан ёлғиз.


05/07/2022. Канада, Онтарио.


Энди қайтиб вафот этмагин


Қийнар сени ҳижрон деган дард,

Ёлғизмассан, бола чақанг бор.

Йиғламагин, к╝з ёшингни арт,

Ва й╝лимга боқма интизор.


╬ртамизда уммон, қир -қия,

Тоғу тошлар, тебранмас, тепсанг.

Билсам, "Мени ╝либди дея,

Унга айтиб қ╝йинглар" дебсан.


╬лмаганинг, тириклигинг рост,

Бу дунёдан эрта кетмагин.

Кейин, сендан битта илтимос,

Энди қайтиб вафот этмагин...


03/07/2022.Канада, Онтарио.


Пион


К╝ча фонуси ╝з плафонининг ерда синиб ётган парчаларига паришон термулганича маҳзун хаёлларга ғарқ. Худди оппоқ гулпаллалари т╝килган пион гулидай.


24/01/2020. Канада.


Апрель


Қуёш ботиб, ғамбода, ғариб,

Уфқларнинг гулхани с╝нар.

Эриган қор сувин сипқориб,

Шом қушлари боғларга қ╝нар.


Ҳилол к╝кда порлар паришон,

К╝расан к╝з илғамас жойни.

Мен севаман, севаман, ишон,

Апрель деган ёлғончи ойни.


Биллур қандил сингари томдан,

Сумалаклар тушар узилиб.

Чакиллаган илиқ оқшомда,

Эл уйқуси кетар бузилиб.


1990 йил . Баҳор . Андижон шаҳри.


Ч╝лқувар


Ёшлигимда ч╝лқувар эдим,

Қувар эдим ч╝лларни ёмон.

Ч╝ллар мендан қ╝рқиб қочарди,

Кулгим қистар, эсласам ҳамон.


Қувмай десам уйқу бермасди,

Қуварликнинг муқаддас бурчи,

Б╝ронда ҳам қувлайверардим,

К╝зда қумнинг қалампир-мурчи.


Билсам, бекор қувган эканман.

Дарёларда қуриди сувлар.

Қасос дунё экан бу дунё,

Бугун энди ч╝л мени қувлар.


1988 йил. Тошкент.


Капалак б╝рони


Эсингдами, бир кун, сайр қилиб юриб,

минг - минглаб оппоқ капалакларнинг

қуршовида қолиб кетгандик иков?

Бир бирини қувлаб, учарди улар,

гулларга қ╝нишни сира истамай.

Фақат қ╝нар эди чарчаса,

сенинг сочинга ва қайрилма киприкларинга.

Айрилгимиз ва уйга кетгимиз келмай

узоқ вақт сайр қилгандик бирга

оппоқ капалаклар б╝рони аро.

Дов дарахт, к╝чалар, одамлар,

уйлар к╝ринмай кетганди капалаклардан.


24/06/2022. Канада, Онтарио.


Кузги терак


Дайдиб юрган эдим, боғларда бадар,

Куз сочиб юборди чумчуқларини.

Улар учиб кетди шошиб, қайгадир,

Шамолларда қайраб тумшуқларини.


Куз хазон рақсига чорлайди кимни?

Гувилласа ярим ялонғоч терак.

Терак шохидаги қорайган инни,

Қушлар эслаб, гоҳо соғинса керак?


26 октябр, 2014 йил. Канада. Бремптон шаҳри.


Д╝ст

(╬збекнинг ёниқ шоирларидан бири, марҳум д╝стим Равшан Файз ҳотирасига)


Шеърларингда баҳор, булут босқини,

Шаррос қуяр гоҳо шиддатли жала.

Дарё издан чиқар, баҳор тошқини,

К╝ринмай кетади ёмғирда дала.


Мойчечак лабидан авайлаб ╝пар.

Ёзги ╝тлоқларда дайди капалак.

Чуғурчуқ б╝рони гувиллаб ╝тар,

Хайқирар қушларга боғбон капада.


Куз келар, эгнида хазон ямоғи,

Гала гала учар жанубга қушлар.

К╝чманчи қушларнинг й╝қдай саноғи

Эл қарар осмонга, ёқасин ушлаб.


Англолмас к╝ргани тушми ё ╝нги,

Кимсасиз, туманли далалар рохи.

С╝ю самоларга кетади сингиб,

Турналарнинг ғамгин фарёди оҳи.


2003 йил , 27 ноябр .

Тунги соат 9:30. Андижон.


Гарчанд с╝қир ишқнинг к╝злари


Туманларда тентираб, дайдиб,

Далаларда гулхан ёқарман.

Балки бир кун Ватанга қайтиб,

Дорвозангни топиб, қоқарман.


Қалбларга й╝л топар р╝зи шаб,

Гарчанд с╝қир ишқнинг к╝злари.

Лаблар ёмғир каби ч╝лпиллаб,

Бир -бирини топар ╝злари.


Ёмғир йиғлар одамдай аста,

К╝з ёшларин ҳеч кимса артмас...

Бошқа топқир аъзолар ҳақда,

Назаримда, ёзиш ҳам шартмас.


25/06/2016. Канада. Онтарио.


Омонат япроқлар


Дарахт қир учида омонат зоғлар,

Сукунатга т╝лар осмон қозони.

Секинроқ юраман мен бундай чоғлар,

Т╝килмасин дея боғлар хазони.


15 октябр, 2014 йил. Канада. Бремптон шаҳри.


Биринчи қор

(╬збекистон халқ артисти Озодбек Назарбековга)


Оппоқ қор қоплаган далалар рохин,

Анграйганча тилдан қолибди боғлар.

Қор юки эгибди дарахтлар шохин,

Қахрли қағиллар туманда зоғлар.


Бақирмай секинроқ қағилласа ҳам,

Эшитаман ахир, эмасман гаранг.

Қорк╝чки қ╝зғолар й╝талса одам,

Қор турар дарахтлар шохида аранг.


Қор босган далалар бесадо, бесас,

Ҳеч ким ҳалал бермас хаёллар сурсанг.

Й╝ловчи жилмайиб қ╝яр, ранжимас,

Қулочкашлаб туриб, қор билан урсанг.


9/01/ 2013. Канада. Торонто шаҳри.Канада.


Ҳотира


Эсингда б╝лса, бундан роппа роса

бир неча мангулик муқаддам

учрашиб, танишган эдик сен билан.

Ғам қайғу, ташвиш, дабдаба, бойлик

бутунлай бегона эди биз учун.

Қалин ╝т ╝ланли ╝тлоқда иков,

╝йнаб юрар эдик, ишга ҳам бормай.

Анвойи гуллардан гулчамбар ясаб,

бошинга кийдириб қ╝ярдим тождай.

У пайтлар менинг исмим - Одам,

сенинг исминг Ҳавво эди, севгилим...


06/08/2022. Канада, Онтарио.


Товуш


Ёмғир ярақлатар й╝лларни ювиб,

Мудрайди боғларнинг қарғаю зоғи.

Шамол қанотлари шалоббо ивиб,

Учолмай қайдадир ётибди чоғи.

Фонус шуъласидан нурафшон й╝лак,

Сукунат одамдай ╝йларга ботар.

К╝лмаклар дийдаси к╝з ёшга т╝ла,

Хиёбон руҳимдай хувиллаб ётар.

Ёмғирда ювилган хиёбонда жим,

Дов дарахт й╝лакка термулган они,

Эшитдим жимликда, аниқ эшитдим,

Чирт этиб япроқнинг узилди жони.


28/10/ 2014. Канада. Бремптон шаҳри.


Cадоқатли чирилдоқ


Оқшом. Дала ховли, ╝йга ч╝масан,

Хонанг деразасин боғларга очиб.

Менчи киприк қоқмай туравераман.

Эринг келганда ҳам кетмайман қочиб.


Эсингдами, сени фироқ ╝тида,

Куйдириб, бир замон кетгандим ╝либ?

Мана, тағин қайтиб келдим ёнингга.

Қайтадан тирилиб, чирилдоқ б╝либ.


Ховлингда бунча к╝п б╝лмаса гуллар?

Ё бугун байрамми, гуллар сайлими?

Севгилим, шу гуллар очилиб ётган,

Ховлингда чириллаб юрсам майлими?


1999 йил , август .Тошкент.


Шукрона


Оллохим, анави ён қ╝шним борку,

╝шандан дегин,

белкурак олувдим ер ағдаргани.

╬ша қ╝шним бир соат ╝тгандан кейин,

берган белкурагин с╝раб чиқибди.

Сен б╝лсанг,

туғилганимдан бери ишлатиб юрган

белкуракдан афзал қ╝лларимни

мана, ╝ттиз йилдирки,

қайтариб бер дея қистаб келмайсан.

Яқинда Комхоздан, Б.Т.И дан,

Горгаздан, Электросетдан,

Солиқ идорасидан

х╝мрайган бадқовоқ одамлар келди,

семиз - семиз попка к╝тариб.

Т╝лов миқдорини эшитгач,

Ҳушдан кетай дедим, к╝кариб.

Оллохим,

яхшиямки фаришталаринг,

семиз - семиз попка қ╝лтиқлаб,

қуёш, ёмғир , шамол хақини

суриштириб келмас уйимга.

Яхшиямки нафас й╝лимга

ҳаво хисоблагич ╝рнатмагансан.


1992 йил, Маслахат қишлоғи.


Устоз Фарид Усмонга


Қон томирлар риштадир, шундан жарангдор созимиз,

Бизга шундай соз ато этган Худодан розимиз.

Шеър ёзишдек бедаво бир дардни юқтирган азиз,

Камтарин шоир Фарид Усмон бизим устозимиз.

Шум қадамлар етмаган тош қоялар мангу макон,

К╝кда бургутлар каби к╝з илғамас парвозимиз.

Қилмағаймиз эътибор ёғий ғанимлар ҳайлига,

Бор адолатли Худо -явмул қиёмат Қозимиз.

Йиғламай қувноқ яшармиз бу фано тупроғида,

Титратар оламни гарчанд оҳ ила фарёдимиз.


16/06/2016. Канада. Онтарио.


Ватан хаёли


Ботар пахтазорлар ортига қуёш,

Ловуллайди алвон уфқлар этаги.

Туман ч╝ка бошлар далага ювош,

К╝кда юлдузларнинг олмос чечаги.


Й╝лда б╝йнин ч╝зиб марайди бузоқ,

Пода хайдаб ╝тади к╝чадан кимдир.

Қуриллар соҳилда бақалар узоқ,

Ойдин сукунатда, дала - дашт жимдир.


Гоҳо дайди итлар қ╝яди хуриб,

Ой ╝йчан термулар чавра, четанга.

Гоҳо ғам - ташвишни бир четга суриб,

Қайтгинг келаверар она Ватанга.


14/06/2016. Канада.Онтарио.


Куз илҳомлари


Воҳ, кузги дарахт шаклида ҳайронани к╝рдим,

Ёлғиз ва ғариб, бир дили вайронани к╝рдим.


Жим жит к╝чада ╝йнади раққоса шамоллар,

Чарх урди ҳазон гирвати, парвонани к╝рдим.


Дарчам ёнидан ╝тди учиб ёввойи ғозлар,

Парвозию фарёдида девонани к╝рдим.


Қушлар уясин тутди дарахт шохида, ё Раб,

Инларга боқиб, ғам т╝ла паймонани к╝рдим.


Заъфар капалаклар каби учганда хазонлар,

Баргларга к╝милган к╝ча, остонани к╝рдим.


Й╝лларга хазонлар т╝шади кузги Торонто,

Боққанча чинор баргига Фарғонани к╝рдим.


Ишқ бодасидан масту аласт шому саҳар дил,

Узлат уйида хилвати майхонани к╝рдим.


Д╝ст топмади Вулқон бу жаҳон мулкида излаб,

Ҳар ерда ғаним, вахшати бегонани к╝рдим.


26 октябр, 2010 йил. Канада. Торонто шаҳри.


Қишлоқ соғинчи


Куз хазонрез боғларни қучган,

Етим каби ёлғиз ╝йнар ел.

Қ╝л силкитар жанубга учган,

Турналарнинг карвонига эл.


Соҳиллардан қайтади пода,

Сукунатга ч╝мади қишлоқ.

Жаврар узоқ, сафсата сотар,

Шомги боғлар қ╝йнида қушлар.


Қуёш уфққа кетганда ботиб,

Порласа ой, қайғудан ҳоли.

Курак билан шамолга отиб,

Ойдинда эл шопирар шоли.


Қурилламас энди бақалар,

Тулки юрар тимирскаланиб.

Чопар ёлғиз дарё ёқалаб,

Искабтопарларга таланиб.


Куйганёрдан чинқириб ╝тар,

Темир й╝лнинг п╝лат самани.

Соҳилларда чарақлаб ётар,

Чироқларнинг биллур чамани.


26 октябр, 2014 йил.Канада.


ВАТАН

(╬збекистон халқ артисти Шерали Ж╝раевга бағишланади)


Сен агар буғдой бошоқ б╝лсанг сомонингман, Ватан,

Тоабад бошинг омон б╝лсин, товонингман, Ватан.


Барча яхши, барча оқил, барча доно, файласуф,

Қимтиниб бир чеккада юрган ёмонингман, Ватан.


Чор тараф зулмат, туман, увлайди минг -минглаб шоқол,

То саҳар гулхан ёқиб чиққан ч╝понингман, Ватан.


Барча жим, тилсиз писиб, мум тишлаганда, хайқириб,

Ҳақ с╝зин дор остида айтган забонингман, Ватан.


Б╝лмасин оввора ёв ойболта қайраб қатлима,

Қатл этиб ╝лдирса хам ╝лмас омонингман, Ватан.


Юртда Вулқон ч╝ққидек бошим булутлардан баланд,

Ёв учун мангу ╝тиб б╝лмас довонингман, Ватан!


2004 йил, Маслахат қишлоғи.


Кузатиш


Жилмайганча к╝з ёшларингни,

Яширасан, алдаб нетасан?

Мен перронда қоламан ёлғиз,

Сен поездда йиғлаб кетасан.


Жиққа ёшга т╝лган к╝з билан,

Й╝л оласан узоқ элларга.

Югираман поезд ортидан,

С╝злар учар совуқ елларга.


Чирпирайди пойимда хазон,

Куз борлиқни туманга белар.

Хувиллаган перронда туриб,

Поезд каби чинқиргим келар.


1992 йил, декабр, Тошкент.


*********************************


Япон шеъриятидан Холдор Вулқон таржималари.


Хайку ва танкалар:


--------------------

Хайку ва танкалар ҳақида

---------------------


Хайку ва танкаларда к╝п қиррали нимкоса маъно, киноя, фисқу фасод, фалсафий мазмун мушохадалар й╝қ.Бу ихчам поэтик жанр г╝зал табиат манзараларини, ёхуд нарсалар холатини, ёки одамнинг муайян руҳий кайфиятини акс этдириш орқали ╝қувчига хайрат бағишлаш, осуда тонглар каби тоза туйғулар бахш этиш санъатидир.Хайку ва танкаларда акс этдирилган манзараларни к╝з олдингизга келтира олсангиз, тоғдаги қишлоқда ой чиқишини сарғайиб кузатаётган дехқонлар ҳолатини,бутазорлар ортидан оҳиста к╝тарилаётган т╝лин ойни к╝раётгандай, чигирткалар чириллашини эшитаётгандай, б╝ласиз.Таҳайюл ва таҳайюр шуълаларига й╝ғриласиз.Қуйида бундан олти аср аввал ёзилган япон хайкуларини ва танкаларини ╝з таржимам орқали ҳукмингизга ҳавола қиламан.


----------------------------------------

Холдор Вулқон. 1983 - 2013 йиллар.

----------------------------------------


Хайкулар.


---------------------

Матсуо Басё

---------------------


***


Ботаргохда қизарди қуёш,

Қизарди ╝тлоқларда ╝т -╝лан.

Ч╝ғдек ёнар шудринг ҳам ҳатто!


***


Шиллиққурт терувчи одамлар,

Кун б╝йи дайдийди далада,

Усти боши, енгилари лой...


***


Жим -жит ойдин сукунатда

Каштан ёнғоғини ғажиётган қуртнинг,

Товушини ҳам эшитиш мумкин.


***


Чой тергувчи аёллар

Чой баргларин териб кетишди

Кузги шамолдай.


***


Каталакдай кулбамни

Чор тарафдан ёритди

Деразамдан м╝ралаган ой.


***


Шу к╝м - к╝к денгизга улоқтираман,

Шамол тортқилаб йиртган қалпоғим билан

Дабдаласи чиққан шиппагимни мен.


***


Шамолда ╝нтаётган дарахт ва,

Косага томаётган чакки товушин,

Тинглаб ётдим ёлғиз, тун б╝йи.


***


О, келдингми, дарбадар қарға!

Сенинг эски ининг қайларда экан?

Олх╝рилар бурканди гулга!


***


Тоғ этагидаги кулбамга й╝қлаб,

Келаётган азиз д╝стимнинг

Нақд иягидан келар ╝т - ╝лан.


***


Тунги осмонларга термулдим узоқ,

Ва ниҳоят мана, булутлар аро,

Ярақлади шуълаафшон ой.


***


Тунги сабо шивирлашини ва

Менинг шеърларимни тушунар фақат

Далаларда ёлғиз тунаган одам.


***


Гулдаги шудрингни ичар капалак.

Ҳатто куз келган б╝лсада, барибир

Яшагиси келади унинг.


***


Кузги бамбукзорга беркинди,

Чарчаб, бир зумгина тин олди

Хазонрез шамол.


***


Яхшилаб қара, ҳув ана!

К╝раяпсанми четан девор остидаги

Гуллаётган "ч╝пон" гулини?


***


Узоқ - узоқларда ибодатхонанинг

Қизил томи к╝риниб турар

Гуллаган гилослар булути аро.


***


Ҳаётим каби енгил,

Гуруч сақлаш учун қовоқдан ясалган

Шу б╝м -б╝ш идиш.


***


О, уйғон, уйғонсангчи аҳир,

Ҳеч й╝қ сен ҳамрох б╝л менга,

Чарчаб, ухлаётган капалак!


***


Ҳайр ёрим, ҳайр, яхши бор!

Ойдинда гуллаган олх╝риларни

Эслаб тургин, ёд эт, унутма.


***


Ҳой мол бақаётган болалар!

Синдириб, тугатмаларинг,

Хивич қилиб олх╝ри шохин!


***


К╝хна ховуз, кимсасиз жимлик.

Бирдан сувга сакради бақа,

Халқаланди сукунатда сув.


***


Денгиз суви совуқ.

Чағалай ухлолмасдан қийналар,

Т╝лқин узра қалқиб, чайқалиб.


***


Ярим тунда уйғониб кетдим,

Ошхонада суви музлаб қолган

Шиша идиш ёрилган маҳал.


***


Шаҳарда янги йил бозори гавжум,

Қани энди, мен ҳам борсайдим,

Тутатқи - исириқ сотиб олсайдим.


***


Гилослар гуллаб ётган томонда

Жранглайди ҳамон қ╝нғироқ.

Уэно ё Асакусо томонда балки.


***


Кун б╝йи пишган буғдойзор устида,

Вижир -вижир қилиб т╝хтамай,

Сайраб, сира т╝ймади т╝рғай.


***


Дарахтнинг шохида б╝м -б╝ш қуш ини.

Қарамоқ қайғули, қачонлардир к╝чиб кетган

Қ╝шнимнинг хувиллаб ётган уйига.


***

Тунда шамни аста ёқар экансан,

Худди чақмоқни ушлаб тургандай

Туюлдинг менга.


***


Яқинда оламдан ╝тган аёлнинг,

Четан деворида очилган оппоқ

Гули ҳам менга совуқ туюлди.


***

Қишилиштон кимсасиз кулбанинг,

Чириган устунини тақиллатаётир

Т╝хтовсиз ва аёвсиз ч╝қиб.


***


Қишлоққа куз ташриф буюрди яна.

╬тлоқда шошилмай, секин одимлайди

Оёқлари узун қарқара.


***


Дехқон шоли янчишдан т╝хтаб,

Т╝лин оёга термулди узоқ

Кузги хирмонда.


***


Гулхан оловида қуритаяпман

Ёмғирда ивиган кийимларимни,

Кузги совуқ изғирин...


***


К╝тармоқда оҳиста қаддин,

Боягина ёмғир пайхон қилган

Кузги хризантема гуллари.


***


Илтимос, май т╝лдирилган қадахга

Лой туширмай учинглар,

Барка топгур, қалдирғочлар!


***


Гуллаётган гилос остида,

Худди роль ижро этаётган актер каби,

Тунаш учун ч╝зилиб ётдим.


***


Гилослар қийғос гуллаган.

Тонг б╝лса, ╝ша ╝ша, беғам,

Оҳиста оқарар тоғлар ортида.


***


Фақат к╝прик қолди

К╝здан й╝қолмаган.

Шовуллайди баҳор ёмғири...


***

Г╝ё ҳозир, унга жавобан

Қ╝нғироқ ҳам зинғиллаб қолар.

Ҳазин зувиллайди зувилдоқ.


***


Кузатаман қирғоқда ғамгин,

Балиқчилар қайиқда ёққан

Чироқлар маржони сузар зулматда.


***


Печакгуллар очилиб ётар.

Б╝йни ингичка қовоқлар эса,

╬хшамайди бири иккинчисига.


***


Й╝қ, мен топа олмадим,

Сенга ╝хшаш нарсани ҳали,

Янги чиққан ой!


***


Булутлар қилт этмай турибди,

Осмоннинг тенг ярмини қоплаб.

Чақмоқларни кутмоқда улар.


***


О, уларнинг к╝плигини!

Сон -саноқсиз чечаклар!

Яна ҳаммаси ҳар -хил гуллабди!


***


╬з ҳаётини ╝рабди

К╝прик устунларига

Увадагуллар...


***


Ҳайр! -дедим мен кимгадир,

Кимдир ҳайрлашди мен билан.

Кисо тоғларида кезиб юрар куз.


***


Топ этиб ерга узилиб тушди,

Каштан дарахтининг т╝пчаси.

Мен уни д╝стимга совға қиламан.


***


Мана, гуруч ҳам тугади.

Энди гуруч сақлайдиган идишга

Гул ╝тқазаман.


***


Д╝стим ╝йқлаб келса, яхши б╝ларди,

Шу ғамгин ёлғизлик сукунатида.

Кузги япроқ узилиб тушди.


***


Чироқ ╝чган, зимистон кулба,

Бир кишилик совуқ, яримта адёл.

╬рансанг, г╝ё чақаман дейди.


***

Ғир ғир эсар тунги шабада.

Сувни халқалайди, сакрайди балиқ.

Ч╝миламан ойдинда ёлғиз.


***


Қиш кечаси, ёлғизлик.

Суянаман, шифтга боққанча

Кулбам ╝ртасидаги устунга.


***


Ҳамон пишиллаб ╝тга томаётган,

Аччиқ -аччиқ к╝з ёшларимдан

╬чиб қолмасайди гулхан ч╝ғлари.


***


Якунига етди баҳор ҳам.

Жиққа ёшга т╝лди ховузда,

Билтанглаган балиқлар к╝зи.


***


Кечки қ╝нғироқлар жаранги...

╬шани ҳам эшитолмайсан

Бу кимсасиз овлоқда шомлар.


***


Менинг й╝л аниқлагичим -

Узун -узун ╝т -╝лан ╝сган

╬тлоқдаги ╝роқчи одам.


***


Кузги хирмонларда дон янчиётиб,

Узоқ -узоқларда оҳ чекаётган

Какку овозини тингламоқ роҳат.


***

Ҳой, подачи, подани хайда

Ҳув анави томонга,

Какку сайраётган ёқларга!


***


Шиддатли баҳор ёмғири!

Б╝тана сув, қутуриб, тошиб,

Шавақи шоввани к╝миб ташлади.


***

Оҳ, қандай роҳат!

Шолипоя, яшил шолилар!

Жилдирайди қаердадир сув.


***

Қуйилиш дорвозаси томонда

Узуноёқ қарқарани к╝крагига қадар,

К╝мар с╝лим денгиз сувлари.


***


Шовуллайди ойдинда денгиз.

Сомон й╝ли эса, ч╝зилган

Узоқдаги Садо оролигача.


***


Ҳижрон ҳақидаги хайкуни

Елпуғичга ёзаётсам, кутилмаганда,

Қирс этиб қ╝лимда синиб қолди у.


***

╬лган жангчининг чириб, тешилган

Харбий дубулғаси остида беғам

Куйлар чирилдоқ.


***

Манашу бужур тош қачонлардир

Сиёхдони б╝лган бирор шоирнинг.

╬йдиғида ялтирар шудринг.


***


Ниначи учяпти, учяпти ҳамон,

Қ╝на олмай, шамолда эгилаётган

Курмак новдасига.


***

Дехқонлар, ҳайқириб, даладан қувган

Чумчуқлар галаси панох топди охир,

Чой буталари орасидан.


***

Семиз ч╝чқани ҳам учириб кетар,

Қишки қор қоплаган далаларда

Чарх урган бу шиддатли қуюн.


***


╬лтираман кулбамда ёлғиз,

Худди кимдир ноғора чалаётгандай,

Томнинг тунукасин тақирлатар д╝л.


***


Мен қарсак чалган маҳал,

Акс -садо янграган ёқда

Порлар т╝лин ой.


***


Ёлғиз, пастак кимсасиз кулба.

Ҳатто қизилиштон ҳам

Тақиллатмас унинг эшигин.


***


Сен ҳам к╝рган эдинг ва севар эдинг

Янги чиққан ойнинг ╝роғин, д╝стим.

Энди у мозоринг устида порлар.


***

Узоқ меҳмон б╝лмай,

Кетиб қолди мағриб томон ой,

Хонтахтани ёлғиз қолдириб.


--------------------------------------

Кобаяси ИССА .

------------------------------------


***


Қийғос гуллаётган гилослар,

Мажбур қилди отдан тушишга

Калтафахм амалдорни ҳам.


***


Далаларга қ╝нди ёввойи ғозлар.

Томошабин одамларни

Адо қилиб б╝лмайди санаб.


***


О, қанчалар ғамгинлик билан,

Кузатмоқда капалакнинг

Озод парвозини қафасдаги қуш!


***

Куз шамоли келтирди

Бир қучоқ хазон,

╬чоққа ёқмоқ учун.


***


Шудринг к╝здан ғойиб б╝лди,

Учиб кетди, нопок бу дунёда

Қиладиган иши қолмагандай.


***

Дехқонларга ҳам ҳайронман.

Улар ╝рнатган дала қ╝риқчиларининг

Ҳаммаси қинғир -қийшиқ.


***

Бу қ╝зиқориннинг заҳарли эканини ва,

Еганки одамни ╝лдиришини

Билардим, аввалдан билар эдима!..


***

Йил охирлаб қолган пайтлар

Қоғоз қанот чиқариб, бирдан

Учиб кетди қайгадир пуллар...


***

Эҳҳей, неча кун юмалади экан

Бу ш╝рлик п╝ртахол меваси

Текисликка тушгунча тоғдан?!


***

Арши Аълодан тушаётгандай,

Ойдинда оҳиста ерга қ╝наётган

Оппоқ гилос гулпаллалари.


***

Хайдаманглар қовоқарини!

Ахир у узоқлардан келган,

╬тлоқдаги гулларни й╝қлаб.


***

Чошгоҳ пайти сояда ётиб,

Жазирама далада ишлаётган,

Одамларга ҳурматим ортди.


---------------------------

Ёса БУСОН .

---------------------------


***


Ойдин кеча. Сайрайди б╝лбул

Кичкина тумшуғини

Борича очиб.


***

Т╝рғай сайрар т╝лиқиб, тошиб,

Узоқ термулади к╝кка самурай,

Енгини к╝зига соябон қилиб.


***


Илиқ баҳор оқшоми.

Й╝ловчилар ╝тди, ой порлаётган,

Булбул чах -чах сайраётган пайт.


***

Югирик денгиз т╝лқинлари ювар,

Хурпайган оппоқ қарқаранинг,

Узун -узун оёқларини.


***

Оҳ, қанчалар маза!

Кечсанг ёзги тиниқ сувларни,

Шиппагингни қ╝линга олиб.


***


Икки ёки учта гулпалла

Бир -бирининг устига тушди.

Пион гули т╝килаётир.


***


Тунги пашшахонага қамалган,

Ёнарқуртлар учди зулматда.

Қувончларга т╝лди юрагим!


***


Кузги б╝рон.

Новдаларга қ╝нган чумчуқ галаси

Мувозанат сақлайди аранг.


***

Оқшом, шундоқ жинк╝чада

"Бон" байрамига кетаётган й╝ловчини,

Қувлаб қолди қопоғон итлар.


***


Ой порлаган кеча к╝зи ожиз одам,

Тасодифан менга туртиниб кетиб,

Кулиб юборди.


***


Ҳатто Худо урган қароқчи ҳам,

Ж╝шиб, қ╝шиқ айтиб юборар

Бундай ёруғ ойдин кечада.


***


Ой тиккага келган маҳал.

Кимсасиз к╝чада юрибман дайдиб,

Ёлғиз бир ╝зим.


***


Қирғоқда бир ╝зим балиқ тутаман.

Ғариб, ғамгин кузги шамоллар

Таранглаштиради қармоқ ипини.


***

Хайдаманглар қовоқарини!

Ахир у узоқлардан келган,

╬тлоқдаги гулларни й╝қлаб.


***

Чошгоҳ пайти сояда ётиб,

Жазирама далада ишлаётган,

Одамларга ҳурматим ортди.


***

Қорли тонг.

Яна қуритилган балиқни

ейман шекилли ёлғиз бир ╝зим.


***

Денгиз сувида сузиб юрар

майда ялтироқ балиқчалар.

Тутаман десанг, й╝қ б╝либ қолишар.


***

Шу қоядан туриб,

к╝м - к╝к денгизга

қалпоғимни улоқтираман!


***

Қишки дала.

Узоқларда юрар дехқонлар

қолган - қутган ч╝пларни йиғиб.


***

Сочим ╝сибди.

Озиб кетдим, рангим олинган

буғу ойидаги ёмғир т╝хтамас.


***

Банан япроқлари с╝лғин.

Ойнинг порлаб чиқишини

сарғайиб кузатар дехқонлар.


***

Й╝ллар тойғоқ музлама.

Аттанг, тойиб йиқилди

ширакайф д╝стим.


***

╬лган ╝ғлин эслаб йиғлади ота.

С╝наётган гулхан ч╝ғлари

╝чиб қолди унинг к╝зёшларидан.


***

Эгнимдаги қоғоз к╝йлагимни

ивитиб йиртибди

баҳор ёмғири.


***

Музлаган олабуға балиқлари

иржайтириб ётар тишларин

совуқ д╝кон пештахтасида.


***

Қайдасан, эй менинг таянчим?

Хасса қилиб олган ч╝пагимни

синдирди кузги шамол.


***

Уфқларга ботмоқда қуёш.

Кузги дарё сувларида

ялтиллайди майда балиқлар.


***

Чопоним юпқа.

Кун б╝йи ╝тириб, ундаги битларни

териб ╝лдирдим.


***

Жуда қалин қор ёғибди.

Энди Хакбинз тоғидан

қандай ошиб ╝тар одамлар?


***

Ёсинодаги гуллаган гилосларни

к╝рсатайми сенга,

менинг қалпоғим?


***

Охир қувиб етдим ниҳоят,

╝тган баҳорни

олис "Вака" бандаргохида.


***

Вой баёв!.. Вой баёв!..

Яна нима дейиш мумкин сиз ҳақингизда

Ёсинодаги гуллаган гилослар!


***

Устунларига ҳас - хашак илинган

к╝прик ҳайрлашаётир

т╝лин ой билан.


***

Қайдан келди бу ялқовлик?

Бугун аранг уйғотишди мени,

шовуллайди баҳор ёмғири.


***

Қувончла боқамиз ёнарқуртларга,

қайиқчидан умид й╝қ, у маст.

Т╝лқинлар қайиқни суриб бормоқда.


***

Ойдин қиш кечаси,

қор босган й╝ллар.

Итга отай десам топилмайди тош.


--------------------------

Кобаяси Исса

------------------------


***

Кечиб ╝тдим саёз ва тошли,

ферузаранг дарё сувларин,

шиппагимни қ╝лимга олиб.


***

Ойдин кеча.

Тиниқ шолипоя сувида

оқиб юрар гилос гуллари.


-----------------------

Ковахигаси Хекигадо

----------------------


***

Сузаётир қора кемадай,

секин аста булутлар аро

тоғнинг ч╝ққиси.


***

Шиллиққуртнинг сира

чиғаноғидан чиққиси келмас.

Кузги шамоллар...


-------------------

Масаока Сики

-------------------


Гуллаган Ямабука сояси.

Сув солинган қовоқда

билтанглайди кумушранг балиқ.


***

Кимсасизлик.

Дарахт остидаги шалоқ ╝риндиқда

қарағайнинг игна барглари.


------------------------

Найто Мейсетсу

-----------------------


***

Қайтариб келади ╝з овозимни

яна ╝зимга

кузги б╝ронлар.


***

Юрмаётган отининг

жиловидан тортар з╝р бериб

аравакаш совуқ кечада.


***

Эшитилар ойна ортидан

дехқон кетмонининг чиқирлашлари.

Шудгорда тош к╝п.


***

Зилол сувли дарёда,

лапанглаб оқмоқда

сувга қулатилган ходалар.


***

Тутунларда к╝ринмай кетар

саргашта рохиб.

Олисларда қ╝нғироқ товуши...


***

Чуғурчуқлар галаси

учиб ╝тди тепамдан.

Эшитдим қанотлар шувиллашини.


***

Менга совға беришди.

Олтин балиқчани олиб кетяпман

сувли қовоқда.


***

Қиш ёмғири.

Ҳамма нарса жим.

Қирғоқдаги қайиқ ҳам ҳатто.


***

Г╝ё капалакларни олдига солиб,

хайдаб келаётганга ╝хшар

с╝қмоқдаги й╝ловчи.


-----------------------

Танеда Сантока

-----------------------


***

Шундай кетмоқдаман,

с╝занакни қалпоғимга

қ╝ндирганимча.


***

Ёлғиз ╝тирибман,

ромга елимлаб

янги қоғозни.


***

Қандай ва қаёқдан қарамайин,

ҳамон ёғаяпти т╝хтамай,

ёғаяпти қор.


***

Чирилдоқлар чириллар.

Беркинишнинг иложи й╝қ

бу товушлардан.


***

Учяпти, ҳамон учаяпти

кузги дарахтларнинг сарғайган

япроқлари совуқ шамолда.


***

Дам олиб ётган чоғим

қип қизил с╝занак

оёғимга қ╝нди ╝тлоқда.


***

Яхшилаб чайнаш керак,

хафсала билан.

Гуруч бу гуручда...


***

Б╝киб саке ичиб, маст б╝либ,

чирилдоқлар билан бирга

ухлаб қолибман.


***

Ёзги сел шовқини.

Йиллар ╝тиши билан мен каби

сел ҳам қарибди.


***

Аёзли қиш кечаси,

совуқ изғирин.

Мен қаерда тунайман энди?..


***

Қаёққадир шошар

совуқ булутлар

чексиз осмонда...


***

Далада изғирин.

Тошларни тераман

кузги шамолда...


***

Қандай ивиб кетдима

боягина ҳув анави,

булутлардан ёққан ёмғирда!..


***

Узиликсиз кавшанаман.

Менинг овқатим -

гуруч кепаги.


***

Ҳой, ноинсоф чигиртка,

халтадаги гуруч ╝зи оз,

эртагача етсин...


***

Емоққа овқат й╝қ.

Кузатаман қуёшни ғамгин

баланд, олис тоғлар ортига...


***

Ёлғиз, беғам, оппоқ капалак

Учиб айланмоқда пилдираб.

Ҳамма ёқда тош.


***

Кулбам айвонида ёлғиз ╝лтириб,

роҳатдан к╝зларим юмиб, кавшаниб,

"Уембоси" қиёмин ейман . . .


***

Ёлғиз ва сокин

жим - жит ╝нгирларнинг

шаффоф тонглари . . .


***

Июль жаласи.

╬прилиб кетдими дейманда,

осмон т╝ғони . . .


***

Хотиралар учиб келар

қайдандир бирдан

оппоқ ювош капалак билан . . .


***

Атроф тоғ, қарағай ╝рмони.

Тошни ёстиқ қилиб ётибман.

Шоша пиша сузар кузги булутлар. . .


***

Тунги ибодатхонада

тонгача мушук

╝йнади парвона капалак билан.


***

Й╝лда касал б╝либ қолдим.

Мана энди тунги зулматда,

тинглаяпман сел шовқинини . . .


***

Қоронғи тушди.

Энди ойдин тоғлардан

ахтараман тунамоққа жой.


***

Нахот шу кул қолган б╝лса

ёқиб юборилган кундалигимдан ?. . .


***

Тонг палласи йирик томчилар

ноғора қилиб чалар

пастаккина кулбам томини.


***

Мени бурга чақиб, ухлатмаяпти,

юлдуз т╝ла бепоён осмон . . .


***

Денгизларга тикилганимча

соҳилдаги ╝тлоқда

б╝шанаман , хожат қиламан.


***

Кузги шамолларда

От суғораман . . .


***

Ч╝чқа менга тикилди.

Қизиқишдан очилган оғзига

кирмоқда кузги шамол .


***

Кун б╝йи ёмғир ёғди .

Мен ╝йладим ҳасратга ч╝миб ,

олисларда қолган Ватанимни.


***

Бунча ҳам мазали

б╝лмаса гуруч .

Кавшанаман бир ╝зим ╝йчан.


***

Офтоб қиздирмоқда

устарада таглаб қирилган

тақир бошимни...


-------------------

Исикава Токубоку

---------------------


***

Тургеневнинг романини

поездда ╝қиб кетаётиб,

"Исикари" дан ╝тиб кетибман.


----------------------

Мидзухара Сюоси

---------------------


***

Қишлоқ узра ғамгин порлаган ойни,

томоша қилмас ҳеч ким.

Барча шоли ╝римида . . .


***

Олмалар гуллаган.

Боягина ёққан баҳор селидан кейин,

оппоқ гул қоплади соҳил сувларин.


***

Ой порлар .

Қайинлар сояси сезилмас ,

туманларга ч╝мган қайинзор.


***

Баҳорни кузатаяпман

ёмғирларда шалоббо ивиб,

булутлар билан юзма - юз , тоғда.


***

Ёмғирли кун.

Оқин б╝йлаб оқар хризантемалар

к╝ринмайди биронта қайиқ.


***

Чой гуллайди баланд қояда.

Шом зулмати қоплаган тоғлар.

Олислардан к╝тарилар ой.


***

Қалдирғочлар чийиллаб учар,

гир айланиб, тоғдаги кулбамнинг,

томи устидан.


***

Хаги гуллаётган

Асама тоғига чиқаман

булутларни г╝ёки қайриб . . .


***

Баланд жарлар аро, т╝лқинлар узра,

чағалайлар ини ёнида

олх╝ри гуллар . . .


***

Беркинади ╝т - ╝лан ичра

тунаш учун ╝тлоқ каккуси ,

яқинлашар тун . . .


-----------------------

Акутагава Рюноске

---------------------


***

Мана тонг отди.

Қ╝шиғини т╝хтатиб, бирдан ,

чирилдоқ жимиб қолди.


***

Тоғ этакларида

юмилиб қолибди совуқ аёздан ,

чой ғунчалари.


***

Қишки ёмғирлар.

Канал қирғоғидаги чойхонада

ёлғиз бир меҳмон . . .


***

Боғ й╝лакчасидаги

к╝лмакда акс этар.

Азалия гуллари . . .


------------------------

Натсуме Сосеки

------------------------


***

Мен касал ётган хонанинг

бамбук пардасига оҳиста қ╝нди

кузги капалак.


***

Кузги дарё, баланд соҳиллар.

Дарё узра акс - садо янграр.

чайла қуришяпти узоқда.


----------------------

Иида Дакотсу

-----------------------


***

Печка эшикчасин очиб, қарасам,

к╝мир охиста, истамайгина,

"қрақ, қрақ" этиб, ёнмоқда экан. . .


***

Шамолда чайқалиб, жаранглар

эшикка осилган митти қ╝нғироқ.

Анор гуллабди . . .


***

Пашшахонага кириб ётибман.

С╝наётир кузги саҳарда

╝чоқдаги кечаги ч╝ғлар . . .


***

Қор к╝миб ташлади

барча й╝лларни.

Исинаман ╝чоқ олдида ёлғиз . . .


--------------------

Найто Мейсетсу

----------------------


***

Шаффоф сувда

қилт этмайди мудроқ балиқлар.

Кузги шамол . . .


-----------------------

Такахама Кёси

----------------------


***

Гувиллаган совуқ шамолни,

к╝ксим билан қарши олиб .

бир зумга унутдим қариганимни . . .


***

Ҳадемай жимиб қолар

╝тинчининг болтаси тоғда.

Кузги ёмғирлар . . .


***

Лойқалатиб ариқ сувини,

дехқон шолғом ювар

ҳафсала билан . . .


***

Биринчи қиш ёмғири.

Менинг юрагимда умрбод

қолар энди у . . .


***

Бошим узра учиб ╝тди қуш,

тумшуғида нимадир ч╝қиб.

Мева шекилли . . .


***

Мана , яна битта чинор новдаси,

япроқларин т╝киб, яланғочланди . . .

Сув қуйгандай жим жит чор тараф.


***

Баланд тоғ ёнбағирларидан туриб,

╝тинчилар ╝йчан термулиб қарар,

водийдаги қолган қутган қорларга . ..


----------------------

Ковахигаси Хекигадо

----------------------


***

Оёғим остида ╝ралашиб ,

╝сиб ётган майсалар аро

чийиллайди митти ж╝жалар.


***

Мен тун б╝йи хайку ёзаман.

Камсуқумгина хотиним эса,

кийимини ямаб - ясқайди . . .


***

╬тлоққа чиқаман.

Қизғалдоқлар т╝зғир шамолда

ва суқсирлар учиб ╝тар саросар. . .


***

Картошка қайнатаман.

Г╝ё қайдадир, коинотнинг б╝шлиқларида

йиғлар болакай . . .


***

Қорайган ╝чоқ м╝риси узра

айланади инга жой излаб

қалдирғочлар баҳорда . . .


***

Қишлоқда байрам,

қирмизи фонуслар ёнар.

Б╝киради буғу зулматда . . .


***

Сув чархпалагин айлантиришдан,

чарчаб ҳолдан тойди одамлар

шоли экиш мавсумида . . .


***

Буғда пиширилган шолғомни

Сузмага қ╝шиб еб,

╝лтирдим ғамгин . . .


***

Совуқ суягимдан ╝тиб кетди.

Чошгох пайти соҳилда

қарағайлар аро дайдийман ҳамон.


-----------------------

Исикава Такубоку

------------------------


Касалхона деразасига

яқин олиб келишди мени.

Одамларни к╝риб, қувондим.


***

Охири улоқтирдим

куя еган телпагимни мен.

Олти йил кийдим уни.


-------------------

Токи Дземмаро

------------------


***

Узоқларни к╝рсатдим бармоғим билан,

у ёқларда, у ╝лкаларда

оқиб ётар Волга дарёси.


***

Узиликсиз, худди телбадек,

╝йлайвердим аччиқ тамаки чекиб,

олис Сибир қорлари ҳақда.


***

Қайта - қайта ╝қийман к╝зларимда ёш,

юракка яқин Тургеневнинг бу китобини.

Муқоваси сарғайиб кетган...


***

Оҳ, неча бор ╝чди папирос ч╝ғи,

Ҳасратли ╝йлар -

Аччиқ Рус тамакиси, қиш...


---------------------

Насиваки Дзюндзабуро

---------------------


Кузги дарё қирғоғи.

Узун узун ╝т - ╝лан ичра

Балиқ тутар қармоқда кимдир.


----------------------

Масаока Сики

----------------------


***

Чирилдоқлар чириллар,

аммо минг афсус

қулоқлари кардир отамнинг...


***

Қишлоқдан шаҳарга келиб,

гуллаган гилосни томоша қилаётган

дехқон ҳамёнини кесиб кетишди...


***

Рангпар ой.

Менинг бирдан

тарвуз ╝ғирлагим келди негадир.


***

╬ғрини тутиб,

симёғочга боғлаб қ╝йдилар.

Тунги аёз...


***

Қиш оқшоми.

Ховуздаги ╝рдаклар устига

қор ёғаётир.


***

Шом пайти қийналиб юриб,

фонусни осдим

гуллаётган гилос шохига...


***

Туманларнинг қаъридан чиқдим.

Эҳҳе, қанчалар буюк денгиз

р╝парамда ястаниб ётар!


***

Ёзги дарё.

К╝прик бору лекин,

отлар ╝тар саёз кечувдан...


***

Одамлар к╝пчилик б╝либ,

ётиб олган кема сахнига.

Порлар ёзги ой...


***

Ортимга ╝грилган пайтим,

ҳозиргина ёнимдан ╝тган й╝ловчи

туманларда к╝ринмай кетди...


***

Қайиқдан, к╝приклардан

кир ёядиган жойдан,

ҳамма ёқдан қарарлар ойга...


***

Баҳор оқшоми.

Кимдир ╝тди ёнимдан

сибизға чалиб...


***

Қандай қайғули к╝риниш!

╬ргимчак т╝рига

капалаклар илиниб ётар...


--------------------

Сайгё шеъриятидан:

Танкалар

---------------------------


***

Дувиллаб т╝килди

узун узун ╝т - ╝ланлардан.

биллур шудринглар.

Кузги шамол гувиллар

Мягино далаларида.


***

Кеч кузак осмони,

қош қорайган он,

аранг - аранг ялтираб,

к╝ринди ниҳоят узоқ кутдирган,

соғинтирган ой.


***

Энди қандоқ қиламан мен,

к╝йлагимнинг намчил енгида

ялт этди шуъла.

Ботиб кетди булут ортига

кузги маюс ой.


***

Куз оқшоми, ойдинда

ёприлди булутлар

ой юзин т╝смоқ учун.

Й╝қ, к╝зларимни алдабди

ғозлар галасининг к╝ланкалари.


***

Осмонда ой й╝қ.

Чиқармикин у ?

Мен айвонда ╝лтирганимча

узоқ кутдим, жуда ҳам узоқ

ой чиқишин тоғли қишлоқда.


***

Кундузгидай ёп - ёруғ кеча

к╝ланкам ҳам к╝ринмас.

Ой ярақлаб порлар

борар манзилимни англадим

қ╝нғироқлар товушидан.


***

Шудрингларин т╝кмай,

узиб олдим мен

гуллаган Хаги бутоғини,

чигирткалар қ╝шиғин тинглаб

ой ёруғида.


***

Қора сиёх билан ёзилган

хатларга ╝хшаб

ғозлар қанот қоқиб,

ғоғолаб учар

тунги осмонда.


***

╬т - ╝ланларни қайриб,

юрдим қайғуга ботиб.

Шудринглардан оғирлашди

к╝йлагим енги.

Чигирткалар менга қ╝шилиб йиғлар.


***

Баҳор туманлари.

Қаёққа, қайси тарафга

учиб кетди экан қирғовуллар?

Улар тухум қ╝йган ╝тлоққа

болалар ╝т қ╝йибди...


***

Туман қоплаган дала.

╬раман ╝т - ╝ланни.

Туманлар қайғули.

Болалигим беркиниб олган

ҳув олисда , туманлардан ҳам нарида.


***

Туманли тепаликлар томонга

беркинган қирғовуллар.

Узоқ - узоқлардан

қанотлар шарпаси

сезилар менга...


***

Тинчим й╝қолган менинг.

Тинимсиз ╝йлайман, қайси ╝нгирда

қайси тоғ ёнбағирида

қайси олча

гуллар экан биринчи б╝либ?..


-----------------------

Вакаяма Бокусий ёзган танкалар

---------------------


***

Вулқон пойида ╝сган

қарағай ╝рмони тепасида ой

кумуш шуълалар таратган кеча

тун б╝йи тинмай

сайради какку.


***

Эски кварталда,

уфқдаги шом булутларига

қараб т╝ймайман .

Кечки соат вақтин хабарлаб,

жом чалади ибодатхона.


***

Саждагохдан тушаман ,

зинама - зина юриб, оҳиста

ва қуюқлашаётган зулматда

бутун вужудим билан

ҳис қиламан бу куз , бу тунни . . .


***

Шом ҳасрати ч╝ккан кулбада

қирмиз к╝мирларга сочсанг

озгина саке,

ҳушб╝й к╝катларнинг хидига

т╝либ кетар ╝шанда хонанг .


***

Узоқ узоқларда қорли ч╝ққилар.

Ҳайбатли қоялар пойида эса

шовуллайди долғали денгиз.

Қирғоқ б╝йлаб сайр қиламан

баҳор қувончига т╝либ вужудим.


***

Ярим кеча ойдинда ёлғиз

кулбамга қайтаман.

С╝нг зинапояда т╝хтайман,

енгимдаги арча игнабаргларин

қоқиб туширмоқ учун.


***

Булутлар тарқади.

Мен Асама ч╝ққисидаги

с╝қмоқ узра юрибман дайдиб.

Вулқон м╝риси устида

булут парчасига ╝хшаган тутун.


***

Термуламан к╝м к╝к денгизга,

эшитаман сувлар шовқинин.

Т╝лқинлар қояга ╝зини урар,

гоҳо к╝кка сапчиб , гоҳида пастлаб,

юрагимни т╝лдирар ғамга.


***

Дуд бурқсиган лойпахса ╝чоқ.

Тутун хиди келар

куружкадаги қайноқ сувдан.

Тоғдаги қишки кулбада совир

ғарибгина кечки овқатим.


***

Дарахт шохлари аро

порлайди қишки қуёш.

Юзларимни оҳиста силар

унинг хорғин нурлари.

Ёритади , лекин иситмас !


***

Мен узоққа кетдим .

ва денгиз соҳилида

тунамоқчи б╝лдим.

Энди ётган эдим, ярим кечаси.

Шаррос қуйди дахшатли жала.


---------------------

Ёсии Исаму

--------------------


***

Ҳавода сузади тамаки хиди,

ойдин кеча, кимсасиз й╝ллар.

Жуббамга бурканиб, юрибман, дайдиб

қинғир - қийшиқ жинк╝чаларда.

Гион хавосидан симириб ёлғиз . . .


***

Пойтахтда аёз.

Музлаб қолмадимикан учиб кетаётиб

қ╝нғироқлар жаранги?..

Аста валдирайман

совиб қолган саке устида . . .


***

Билганимда эди, ╝шал деразадан

туманли зулматлар аро порлаган

фонуснинг хира ва хорғин ёғдуси аро

ойдин сукунатда ойнасин аста

тақиллатган б╝лардим албат.


***

Наҳот ҳеч ким келмас ╝лганимдан с╝нг

с╝ппайиб ётган ёлғиз қабримни

зиёрат қилмоққа, к╝з ёши т╝киб?

╬лганингдан кейин унутилишингни

╬йламоқ қайғули . . .


***

Эшитдим , Бокусий тарк этибди

охири бу телба дунёни.

О, куз бунчалар маюс ва ғариб,

ҳаттоки юрт ба юрт дайдиб юрсамда,

ҳатто еб - ичсамда, ҳузурлансамда ! . .


***

Камдан - кам одамга насиб қилади

тотиб намхуш қайғуни -

лаблар билан ҳис қилмоқ

тинимсиз ичилган саке таъмини

ҳаёт ва мамотнинг чегарасида . . .


***

Февраль ойи охирлаб борар,

олис момақалдироқ товуши -

баҳорнинг илк акс - садоси.

Краб чиғаноғида Саке қайнатяпман

денгиз соҳилида бир ╝зим, ёлғиз.


***


Қаерда , қандай ва қачон ,

тарк этаркинман бу дунёни мен.

Мен ҳаётим ҳақида ╝йлайман,

╝йлайман ╝лимим ҳақида узоқ

ойдин Ино текислигида.


***

Изтиробли ╝йлар оғушида жим

╝чоққа ╝т қалайман, пуфлайман тутун

ва тун б╝йи бедор ╝лтириб,

ҳасратли бехудуд ╝йга ч╝маман,

қизарган к╝мирларни ковлаб, ағдариб . . .


***


Сенинг фикринга қ╝шилмаган

одамларни савалаш шартми?

Яхшиси қ╝линга толхивич олиб,

╝з - ╝зингни аёвсиз савалаб,

моматалоқ қилган яхшироқ . . .


***

Ҳасратли қайғулар!

Бугун яна ╝чоқдаги к╝мир ч╝ғида

саке иситяпман бир ╝зим ёлғиз.

Кундан кун тобора қишга

сингиб бораётир Нирао дараси . . .


---------------------

Ито Сатио

---------------------


***

Мен ёмғирли тунда

пион гулларини соғиниб кетдим .

С╝нг тошфонарни ёқиб, оҳиста

ташқарига чиқдим, пион гулларини

к╝риб келмоқлик учун.


***

К╝раяпман - тош устин ёпиб,

ва дарахтлар пойини қоплаб,

г╝ё биргалашиб, йиғилиб,

ҳамкорликда чирпирамоққа

ҳозирланар барги хазонлар . . .


***

Хориган ер, чарчаган осмон

тонг отгунча уйқуга кетар.

Зулмат қуюқлашар

ва бепоён денгиз устидан

беғамгина к╝тарилар ой . . .


--------------------

Симаки Акахико

--------------------


***

Гуллаётган ╝тлоқлар аро

╝т - ╝ланли с╝қмоқдан юриб,

етиб келдим буғдойзорга мен.

Ва х╝рсиниб, дедим: -Жим - житлик!

╝рдак ғақиллади менга жавобан . . .


***

Ярим кеча

қуюқлашган туманлар аро

сизар ёғдулар

ва сирғалган ой шуъласида

ғира - шира жилваланар сув . . .


***

╬рмон сайхонлигидаги

узун узун ╝т -╝лан ╝сган ╝тлоқда

╝йланиб ╝лтириб, ёлғиз бир ╝зим

тоғли ╝лка билан хайирлашяпман.

Қайғули ва оғир бу юрак учун.


***

Чироқ шуъласига талпинганича

парвоналар айланар учиб.

Уйда, мен билан ёнма - ён,

болаларим ухлар

эски - тускиларга ╝раниб, қотиб . . .


***

Ёмғир тинди, ёришди осмон.

Шундан б╝лса керак,

ҳаво тоза, муздек мусаффо.

Гуруч қоғозининг қирғоқларида ,

ёниб тугаётир ботиш шуъласи . . .


***

Жим кимсасиз тунги к╝чалар.

С╝нган куллар қуруми босган

╝чоқ м╝рисининг қирғоқларини

қиров билан безар

изғирин аёз . . .


***

Узоқ узоқлардан, зулмат қаъридан

элас элас эшитилар қулоққа

т╝лқинларнинг б╝ғиқ шовқини.

Дарахтлар сояси ч╝зилиб ётган

ойдинда рақс тушар дехқонлар.


***

Ёзаяпман , ёзаяпман ,

қоронғи тушса ҳам ой шуъласида.

Ҳатто чироқни ёқиш учун ҳам

╝рнимдан тургим келмас.

Ёлғиз қаршилайман оқшомни шундай . . .


***

Далаларда эриб кетди қор,

қ╝нғир тупроқ ялонғочланди

ва осилиб турар ер узра

ботаётган қуёш лаппаги.

К╝риниши кичик ва совуқ . . .


---------------------------

Нагатсука Такаси

--------------------------


***

Дала ортидаги зовурда

бошларини чиқариб сувдан

бақалар куйлайди.

Баҳорги ╝рмонларда эса

калиналар гуллабди оппоқ .


***

Уй олдидаги боғда

сукунатли сокин туманлар.

Тонги ғира - ширада

бадян шохларидан т╝килган

хазонларни супураман жим.


***

Ловия палаклари

йиғиштириб олинган.

Кузги даладаги

т╝рсайган кулранг тиканлар аро

чигирткалар чириллар ғамгин . . .


***

О ,Камелия гули ,

музлаб совқотдинг ,

совуқ шамолда.

Сенга хеч ким ачиниб боқмас .

╬хшаш бизнинг тақдирларимиз . . .


***

Бугун тунда жарангдор

овоз билан куйлар чирилдоқ.

Қаердадир шу яқин атрофда -

балки , мисол учун , ошхонада , ёки

сабзовот солинган т╝рвада куйлар. . .


---------------------

Коидзуми Тикаси

----------------------


***

Ботаётган куннинг шуъласи

қирмизи ёнғиндай шомги тоғларда.

Бамбукларнинг қорайган

соялари эса акс этар

қоғоз деворда . . .


***

Қ╝шнилар мени

буғли хаммомида ч╝милиш учун

таклиф қилишди.

Қайтаётиб осмонга боқдим,

учқунларди қор . . .


***

Қадрдон д╝стимни

зиёрат қилгани бордим.

Жуда эрта очилибди

оппоқ мойчечаклар

четан деворли боғларда.


***

Фонарни ╝чириб

бораман тонг саҳар чоғи

ва к╝раман олисда

оппоқ туманлар булут сингари

юмаланиб сузар ер узра . . .


---------------------

Сяку Тёку

---------------------


***

Б╝м - б╝ш й╝л .

қуйилади атрофга жимлик.

Қичишади бурун катагим

ёқилган гулханнинг аччиқ дудидан.

Чой қайнатмоқдаман . . .


***

Қалбда хотиржамлик.

Баҳор б╝ронидан с╝нг

ҳамма нарса тинчланди, мана.

Эшитила бошлади к╝чада яна

ёғоч ковушларнинг т╝қиллашлари . . .


***

Булутлардан сизиб ╝таётган

ойнинг хира ёғдусида

тошаётган дарё кечувидаги

шолипоялар аро

б╝қоқ тортган шолилар хиди . . .


***

Тоғдаги қишлоқ

қор босган дарахтлар .

оппоқ осуда жимлик.

Одам ҳам, ит ҳам к╝ринмас

қарғалар юрибди кулбам олдида.


***

Мана , яна қайтиб келдим мен,

томида ой порлаб турган ╝ша

тоғдаги пастаккина кулбамга.

Ошхонада янграр қадрдон қ╝шиқ .

бу менинг ҳамхонам - ёлғиз чирилдоқ . . .


------------------------

Хайкулар

-----------------------


* * *

Баланд қоядаги дарахтга яна

илиниб қолибди

менинг варрагим . . .


--------------------------------------

Кобаяси ИССА .

------------------------------------


***


Қийғос гуллаётган гилослар,

Мажбур қилди отдан тушишга

Бефаросат амалдорни ҳам.


***


Далаларга қ╝нди ёввойи ғозлар.

Томошабин одамларни

Адо қилиб б╝лмайди санаб.


***


О, қанчалар ғамгинлик билан,

Кузатмоқда капалакнинг

Озод парвозини қафасдаги қуш!


***

Куз шамоли келтирди

Бир қучоқ хазон,

╬чоққа ёқмоқ учун.


***


Шудринг к╝здан ғойиб б╝лди,

Учиб кетди, нопок бу дунёда

Қиладиган иши қолмагандай.


***

Дехқонларга ҳам ҳайронман.

Улар ╝рнатган дала қ╝риқчиларининг

Ҳаммаси қинғир -қийшиқ.


***

Бу қ╝зиқориннинг заҳарли эканини ва,

Еганки одамни ╝лдиришини

Билардим, аввалдан билар эдима!..


***

Йил охирлаб қолган пайтлар

Қоғоз қанот чиқариб, бирдан

Учиб кетди қайгадир пуллар...


***

Эҳҳей, неча кун юмалади экан

Бу ш╝рлик п╝ртахол меваси

Текисликка тушгунча тоғдан?!


***

Арши Аълодан тушаётгандай,

Ойдинда оҳиста ерга қ╝наётган

Оппоқ гилос гулпаллалари.


***

Хайдаманглар қовоқарини!

Ахир у узоқлардан келган,

╬тлоқдаги гулларни й╝қлаб.


***

Чошгоҳ пайти сояда ётиб,

Жазирама далада ишлаётган,

Одамларга ҳурматим ортди.


---------------------------

Ёса БУСОН .

---------------------------


* * *

Баҳор сели.

Океанга қуйилмоқда

б╝тана сувлар . . .


***


Ойдин кеча. Сайрайди б╝лбул

Кичкина тумшуғини

Борича очиб.


***


╬таверар шошиб баҳор кунлари,

Бир -бирини кувлаб, олдинма - кейин.

Мен эса, ╝тмишда яшайман ҳамон.


***

Қуёш ҳам оҳиста ботмоқда уфққа.

Китлар к╝ринмади бугун негадир.

Қораймоқда денгиз юзаси.


***

Т╝рғай сайрар т╝лиқиб, тошиб,

Узоқ термулади к╝кка самурай,

Енгини к╝зига соябон қилиб.


***


Илиқ баҳор оқшоми.

Й╝ловчилар ╝тди, ой порлаётган,

Булбул чах -чах сайраётган пайт.


***


Оғир, улкан қ╝нғироқ четига

Қ╝ниб турар омонат

Енгил капалак.


***

Югирик денгиз т╝лқинлари ювар,

Хурпайган оппоқ қарқаранинг,

Узун -узун оёқларини.


***

Оҳ, қанчалар маза!

Кечсанг ёзги тиниқ сувларни,

Шиппагингни қ╝линга олиб.


***


Икки ёки учта гулпалла

Бир -бирининг устига тушди.

Пион гули т╝килаётир.


***


Тунги пашшахонага қамалган,

Ёнарқуртлар учди зулматда.

Қувончларга т╝лди юрагим!


***


Кузги б╝рон.

Новдаларга қ╝нган чумчуқ галаси

Мувозанат сақлайди аранг.


***

Оқшом, шундоқ жинк╝чада

"Бон" байрамига кетаётган й╝ловчини,

Қувлаб қолди қопоғон итлар.


***


Ой порлаган кеча к╝зи ожиз одам,

Тасодифан менга туртиниб кетиб,

Кулиб юборди.


***


Ҳатто Худо урган қароқчи ҳам,

Ж╝шиб, қ╝шиқ айтиб юборар

Бундай ёруғ ойдин кечада.


***


Ой тиккага келган маҳал.

Кимсасиз к╝чада юрибман дайдиб,

Ёлғиз бир ╝зим.


***


Тол новдалари баргсиз,

Ариқ суви тиниқ ва саёз,

Тошлар яланғоч.


***


Қирғоқда бир ╝зим балиқ тутаман.

Ғариб, ғамгин кузги шамоллар

Таранглаштиради қармоқ ипини.


***


Кузги с╝лғин ╝тлоқ.

Эҳҳе, қанча қ╝йтикон ёпишибди,

Отнинг думига!


***


Совуқ аёз, қоронғу кеча.

Зулматда туртиниб хотинимнинг,

Тароғини босиб, синдирдим яна.


***

Бир маромда шиғиллар арра.

О, қашшоқлик, о, камбағаллик!

Қахратон қиш, қор босган дала.


***

Порлар дала узра шуълаафшон ой.

Мен унга термулганча, унутдим,

Қандайдир шоирона изтиробларни...


* * *

Ойнинг биринчи куни , менинг ушоқдек

варрагим бошқа варраклар билан

қ╝шилиб ликиллар Эдо* устида . . .

---------------------

* Эдо- Токионинг эски номи.

Кобаяси ИССА .


* * *

Сел тошқини.

Оҳ, қанчалар т╝либ оқмоқда

қалъа атрофидаги зовурлар !

-------------------------------

Масаока СИКИ .


* * *

Сув тошқини.

Мушук тушиб кетди оқимга

Сакраб ╝толмади бечора .

-----------------------------

ХОРО


* * *

Баҳор шамоли.

Ютоқиб - ютоқиб сув ичар сичқон

Сумида дарёсидан . . .

-----------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Ажойиб варрак к╝тарилди

камбағалнинг томи устидан

к╝м - к╝к осмонга . . .

----------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Қайиқ устида варақлари

тош билан бостирилган китоб.

Баҳор шамоллари эсар . . .

-----------------------

КИТО.


***

Капалаклар учиб юрибди

У ёқдан буёққа хорғин,

╬тган баҳорни излаб.


Гомей.


***

Кузги т╝лин ой.

О, мумкин б╝лсайди қайта туғилмоқ,

Мен тоғда қарағай б╝лардим албат!


Рёта.


***

Оппоқ лотос гулин

Кесиб олдим ╝роқ билан

Югирик т╝лқинлар аро.


Идзен.


***

Бир кечада печакгул,

Чирмашибди қудуқ челагига.

Энди қ╝шнилардан оламан сувни.


Тиё.


****

Ховуз узра қизил ниначи

Тутяпти, тутяпти, тутяпти ҳамон

Сувдаги ╝з аксини.


Тиё.


***

Ой т╝лган кеча.

Қушлар ҳам ҳатто

Инларини беркитмай ухлар.


Тиё.


***

О, порлоқ ой!

Мен сен томон юраман, сен эса,

Бадтар олислайсан.


Тиё.


***

Ваннадаги сувни

Қайга т╝кишимни билмайман.

Ҳамма ёқда чирилдоқ.


Оницура.


***

Совуқ қиш кечаси

Хувиллаган даладаги қ╝риқчи

Қарғаларга қ╝налға б╝лди.


Кикаку.


***

Қуёш ботаётир уфқлар бағрига.

Кимсасиз жим -жит к╝чада ёлғиз,

Учиб юрар дайди капалак.


Кикаку.


***

Оғир тавақали дорвоза

Тамбаланган аллақачонлар.

Ой порлайди аёзли тунда.


Кикаку.


***

Ел каби тез учади йиллар,

╬н йил ╝тибдия дарров орадан.

Кечагина қабрга қ╝йгандик уни!


Кикаку.


* * *

Баҳор шамоли .

Турналар оқариб хурпаяр ,

қарағайлар орасида . . .

----------------------------

РАЙДЗОН .


* * *

Худди одамлардай дайдиб юрибди

каптарлар , чумчуқлар

балиқ ови мавсумида .

--------------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Балиқ ови мавсумида

қисқичбақа ишонқирамай

╝лчаб юрар қумда оёқ изларин . . .

---------------------

РОФУ


* * *

Шоли экиш мавсуми.

Ох қанча қайғу, қанча ташвишлар

қуйилган - а бу қ╝шиқларга !

---------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Дехқон ухлар тоғ этагида,

кетмончага бошини қ╝йиб.

Т╝рғай сайрамоқда ҳавода.

------------------------------------

Кобаяси ИССА


* * *

Шолипоя чопгани чиқдим .

Қуш ҳам сайраб қ╝ймас ақалли

тоғ ёнбағрида . . .

----------------------

Ёса БУСОН .


* * *

Мен бу ерни ағдаргунимча

кетиб қопти дала осмонида

сузиб юрган бир парча булут . . .

-------------------------

Ёса БУСОН


* * *

Оқшом тутунлари.

Ноғоралар зириллар гулхан томонда.

Чалинади қулоққа қ╝шиқ . . .

-----------------------

РЁТА .


* * *

Кун узоқ ч╝зилар.

К╝прикка қ╝нганича турар тустовуқ.

Кетмайди учиб . . .

--------------------------

Ёса БУСОН .


* * *

Кун узундан узоқ.

Олисдан элас элас эшитилади ,

обжувознинг хорғин ғижири . . .

---------------------------

ЯХА .


* * *

Узоқда учмоқда бир гала ╝рдак.

Мен кетмончамни чайқайман.

Ғақ этади нимадир сувда . . .

---------------------------

Ёса БУСОН .


* * *

╬тлоқ узра тутун ч╝зилган.

Вайсашмоқда бир нарсалар деб

иккита бия . . .

----------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Эҳ сен булбул!

Олх╝ри гулларига

Оёқларинг лойин артаяпсанми?!


-----------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Булбул сайраяпти,

ҳар замонда ташлаб қаҳрли назар

менинг кулбамга . . .

--------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Дехқон ишлаётган

орол устида ҳам

т╝рғай қ╝шиғи . . .

--------------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Яшил жавдаризор.

Т╝рғай к╝тарилди дала устига

с╝нг яна пастлади . . .

--------------------------

ОНИТСУРА .


* * *

Нарсаларни ёруққа қ╝йиб,

кузатаман соялар туғилишини

кузги чошгохда . . .

-------------------------

КЁСИ .


* * *

Тонг ёришар.

Қ╝нғироқлар овози

туманларга беланар.

-------------------------

Матсуо БАСЁ .


* * *

Куз кечаси.

╬ралади н╝ноқ й╝ловчи

юпқа к╝йлакка . . .

------------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Таралмоқда о - о - о - оу !

Мунгли чорлов акс - садоси.

Тун қ╝йнида дайдийди буғу . . .

-----------------------

Матсуо БАСЁ .


* * *

Кузги тоғда ибодатхона.

Айвонда турганча тингладим маюс

буғу чорловин. . .

------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Буғу овози

олисга жаранглаб сингади

маюс ва маюс.

-------------------------

Матсуо БАСЁ .


* * *

Тунги совуқ.

Менга жулдур т╝нин қарзга берарми

даладага ёлғиз қ╝риқчи? . .

--------------------------

Матсуо БАСЁ .


* * *

Изғирин.

Узоқда хурпайган турнани

к╝раяпман мен . . .

----------------------------

Ёса БУСОН .


* * *

П╝шт - п╝шт , чирилдоқ,

ҳозир ёнбошимга ағдариламан.

Қани, ж╝наб қолчи бу ердан !

------------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

╬чоқ бошидаги ковакка

чирилдоқ кириб олган.

Тунги совуқ . . .

-----------------------

Ёса БУСОН .


* * *

Куз келмоқда.

Бу ҳақда хабар олиб ,

учиб келди қизил ниначи .

------------------

СИРАО .


* * *

Зоғча тутиб олдим.

Унинг к╝зларига қараб билдимки,

куз келаётир .

-----------------------

ДАКОТСУ .


* * *

Илгакланган эшик.

Ҳовли саҳнасида

╝йнар хазонрез . . .

----------------------

ТEЙГА .


* * *

Акиллайди безовта к╝ппак,

ажратиб қуриган хазон шитирин.

Ховлида б╝рон . . .

---------------------

Сисей - ДЗЁ .


* * *

Оппоқ хризантема.

Мана қаршисида т╝хтаб қайчи ҳам

қотиб қолди бир дақиқага .

--------------------

Ёса БУСОН .


* * *

Янги боғ яратдим.

Ниҳоят ундаги тошлар намланди.

Биринчи қиш ёмғири . . .

-----------------------

СЯДО .


* * *

Биринчи қиш ёмғири.

Маймун ҳам қаршилик қилмайди

кийдирсанг чопон.

-------------------------

Матсуо БАСЁ .


* * *

Қандай қайсар одам !

Балиқ тутар қиш ёмғирида

қош қорайган чоғ . . .

-----------------------

Ёса БУСОН .


* * *

Мен шамолга қарши юраяпман.

Соябоним ортга тортади

қишки ёмғирлар вақти . . .

-----------------------

Сисей - ДЗЁ


* * *

Дехқон кенг далада

менга й╝л к╝рсатди

юлинган шолғом билан . . .

----------------------

Кобаяси ИССА .


* * *

Товуқлар катакда ухлашаётир.

Қор эса янада қалинроқ

қоплаётир далалар устин.

--------------------------------

Кобаяси ИССА


* * *

Шамол қалпоғини учириб,

савалайди селлар беаёв.

Қ╝риқчи далада . . .

----------------------------

ХАГИ - ДЗЁ .


* * *

Ойдин кеча.

Нақадар аянчли , нақадар бахтсиз

даладаги қ╝риқчи . . .

-----------------------------

Масаока СИКИ.


* * *

Даладаги қ╝риқчи

ҳатто Хизр б╝либ келганида ҳам

бошдан олмас евроқалпоғин.

----------------

ДАНСУЙ


* * *

Ҳой, ҳовлида яна не шовқин?!

Бу қ╝риқчи, кучли шамолда

ерга қулаб тушди гурсиллаб.

---------------

БОНТЁ .


* * *

Ғоз, ёввойи ғоз,

айт неча йил учдинг саросар

╝рмонлар ортига, денгиз ортига?. .

---------------

Кобаяси ИССА.


* * *

Ёввойи ғозларнинг галаси

ғоғолаб пастлади яйдоқ далага .

Кучаймоқда тунги совуқлар . . .

-----------------

КЁРОКУ.


* * *

Қизилиштон тақиллатмоқда.

Кун ботса ҳам ҳамон тинмайди

ҳамон ╝ша эски жойида . . .

-------------------

Кобаяси ИССА.


* * *

╬чоқ бошидаги ковакда

куйлар тамом ╝зин унутиб

таниш чирилдоқ . . .

----------------

Матсуо БАСЁ.


* * *

Тешик соябон -

қишлов учун қ╝л келди жуда

к╝ршапалакларга . . .

----------------

Ёса БУСОН.


* * *

Совуқ тун.

Жиғимга тегиш учун қ╝шнилар атай

қозон тақирлатаётирми?

----------------

Ёса БУСОН.


* * *

Сичқон чиқиб борар

к╝рпам ёнидаги жинчироқ сари.

Ёғ ҳам музлабди . . .

-----------

Ёса БУСОН.